ديوانسالاري در عهد مغول و ايلخاني

مغولان با ورود خود ضمن تخريب و نابودي مراكز شهري و تشكيلات حكومتي، با خود دو گرايش سياسي به وجود آورد، نخست گرايش صحرانشيني و تمايلات گريز از مركز بود و دوم ايجاد يك قدرت مركزي نيرومند و اتخاذ شيوه هاي قديم حكومت در ايران . در دوره نخست غلبه مغولان به دليل تمايلات نظامي و خلا سازمان اداري نظام مند و منسجم تشكيلات لشكري از اهميت بسياري برخوردار بود و به نوعي نظام اداري حكومت نيز محسوب مي شد.اما طولي نكشيد كه نخبگان ايراني زمام از هم گسيخته امور را بدست گرفتند و بار ديگر تشكيلات اداري و نظام ديوان سالاري در ايران احيا شد . اين پژوهش به بررسي وضعيت ديوانسالاري ايرانيان در دوره مغولان و ايلخانان با استفاده از روش كتابخانه‌اي به شيوه تحليلي توصيفي مي پردازد. يافته پژوهش نشان مي دهد كه مغولان گرچه در زمينه اداري و كشورداري تجربه اي نداشتند و هدف آنان بيتشر كشورگشايي بود تا كشور داري، ولي با تثبيت حاكميت خود متوجه خلاء كشورداري شدند.آنان از كارگزاران و ديوانسالاران ايراني در اداره كشوره به خوبي بهره بردند و حتي در برخي موارد با ايجاد رقابت بين خاندان ديوانسالاري از قدرت يابي غير قابل كنترل آنان جلوگيري كرد و در صورت ضرورت با قتل وزرا و ديوانسالاران بزرگ زمينه اقتدار خود را فراهم نمودند.