بررسي تجربه توسعه مناطق ويژه علم و فناوري در كشور از منظر نظام نواوري منطقه اي

با توجه به اهميت نوآوري در دنياي امروز، لزوم بررسي دقيق تر اين مفهوم براي كشورهاي در حال توسعه امري اجتناب‌ناپذير است. تاكنون و خصوصا پس از نظريات شومپيتر در خصوص نوآوري، پژوهشگران تحقيقات گسترده اي در خصوص زواياي مختلف نوآوري انجام داده اند و رويكردهاي مختلفي براي تحليل نوآوري مطرح شده است كه نگرش سيستمي جديد ترين و جامع ترين آنها است. نظام نوآوري ذيل رويكرد سيستمي مطرح شده است و از چندين منظر قابل بررسي است، عمدتا در كشورهايي با وسعت سرزميني گسترده همچون چين، روسيه و ايران پرداختن به نظام نوآوري منطقه‌اي، امري ارزشمند خواهد بود، هرچند در كنار جغرافيا عوامل ديگري همچون فرهنگ بومي، قدرت حكومت هاي محلي، نهاد هاي حمايت كننده و آمادگي زير ساختي و ... تاثير مستقيمي بر موفقيت ايجاد اين نظام دارند. بررسي هاي انجام يافته نشان مي‌دهد مناطق نوآور مي‌توانند بر عملكرد اقتصادي كشورها تاثيرگذار باشند، ولي كماكان دلايل و عوامل مختلفي مي‌تواند مانع اثربخشي كلي اين مناطق بشود. در اين مقاله ضمن بررسي انواع نظام نوآوري منطقه اي، سه منطقه موفق در آمريكا، چين و مالزي مورد بررسي دقيق تري قرار مي گيرند. در ادامه اقدامات انجام يافته در كشور جهت ايجاد اين‌گونه مناطق با تمركز بر منطقه ويژه علم و فناوري ربع رشيدي بررسي شده و چالش‌ها و مشكلات اين مناطق و برخي پيشنهادهاي اوليه ارائه مي شود.