بازخواني هرمنوتيكي رابطۀ قدرت و مردم در سياست‌نامۀ خواجه نظام‌الملك طوسي

با شكل‌گيري دولت در طول تاريخ، رابطۀ قدرت و مردم در ساختار دولت مورد پرسش بوده است. در اين رابطه، نوع ساختار دولت را نمايان مي‌سازد. از اين‌رو در هر دولتي انديشمندان و تئوري‌پردازان به ترسيم رابطۀ قدرت با مردم توجه مي‌كنند. كتاب سياست‌نامه (سيرالملوك) خواجه نظام‌الملك در دورۀ استقرا و نهادينگي قدرت سلجوقيان به خواست ملكشاه نگاشته شده است. اين نوشتار چيستي و چگونگي سياست در ساختار قدرت را ترسيم مي‌كند. وي با توجه به سنن سياسي پيشۀ اسلامي ايرانيان و تجربه‌هاي مسلمانان امر سياسي جديدي را ارائه مي‌دهد. حال باتوجه به جايگاه و اهميت اين كتاب در سنت فكري ما، به طرح اين سؤال مي‌پردازيم كه رابطۀ قدرت و مردم در سياست‌نامۀ خواجه نظام‌الملك به چه صورتي ترسيم يافته است؟ مردم در معادلۀ قدرت چه نقش و جايگاهي دارند؟ فرضيۀ مطرح اين است كه خواجه در بستر سنت پادشاهي ايراني و خلافت مسلمانان به موضوع حكومت توجه مي‌كند؛ اما با علم به نقش مردم در بقاء و سقوط حكومت‌ها به منافع و مصلحت مردم را در امر سياسي توجه مي‌كند. حال در اين نوشتار ما در بازخواني اين كتاب با روش هرمنوتيكي فلسفي در پي فهم اين معادلۀ قدرت و مردم از منظر ديالكتيك افق‌هاي معنايي برخواهيم آمد.