تصوير ادبيّات كودك در قاب ايدئولوژيكِ مسئوليّت

An Image of Children s Literary in Ideological Frame of Responsibility

انديشه هاي كارل ماركس(1818- 1883م)، خواه به درستي فهميده شده باشد و خواه نه، پس از يك دورۀ فترت با آزاد اعلام شدن فضاي باز سياسي در ايرانِ پس از شهريور بيست، مجالي براي ترويج و تبليغ پيدا كرد و خاصّه به جهت ذات ضدّ سرمايه داري و ضد استثماري اش و نويدي كه در جهت رفع نابرابري هاي اجتماعي براي توده به همراه داشت و مهم تر آنكه در فضاي سياسي روز، دست آويز روشنفكر پسندي براي دهن كجي به رژيم حاكم محسوب مي شد، توانست گروهي از نويسندگان و شاعران ايراني را به طور مقطعي يا دائم به خود باورمند بسازد. انعكاس نگرش هاي چپ گراي اين قبيل نويسندگان و شاعران در آثارشان، طبيعي بود. از جمله، صمد بهرنگي(1318- 1347)، با اعتقاد به اينكه ادبيات كودك و نوجوان نبايد صرفاً سرگرم كننده باشد، تفكّرات خود را كه در بسيار جا ها از ماركسيسم وارداتي تأثير پذيرفته بود در داستان هايي كه براي كودكان و نوجوانان مي نوشت، وارد نموده و مخاطبان خود را به وجهي غيرمستقيم با مفرداتي از انديشه هاي ماركس و عمدتاً نيز با محوريّت سرمايه داري، ديالكتيك تاريخي، تضاد طبقاتي و جامعه مواجه مي-ساخت. اين جستار به مثابۀ كوششي در جهت نيل به فهم ديگرگونه اي از داستان هاي بهرنگي، در پي به دست دادن خوانشي ماركسيستي از آن ها و رصد نمودن انديشه هاي ماركسيستي انعكاس يافته در اين داستان هاست.