بازشناسي تمايزات فضايي-هندسي بناهاي مذهبي شهر كرمان (مقايسه تكايا و مساجد دوره قاجار)

پژوهش هاي متعددي به‌صورت مجزا، ويژگي هاي معماري مساجد و تكايا را موردبررسي قرار داده اند بااين‌حال مقايسه بين اين دو بنا به‌عنوان دو فضاي مذهبي كه از الگوي حياط مركزي در آن‌ها استفاده‌شده، چندان موردتوجه نبوده است. در اين پژوهش تفاوت هاي فضايي- هندسي تكايا و مساجد قاجار در شهر كرمان مورد تحليل قرار مي گيرد. در اين مورد دو سؤال مطرح مي شود: 1-چه تفاوت هاي فضايي- هندسي بين تكايا و مساجد قاجار در شهر كرمان وجود دارد؟ 2- نقش حياط در مساجد با تكايا چه تفاوت هايي دارد؟ براي پاسخ به دو سؤال پژوهش، 3 بناي مسجد و 3 بناي تكيه مرتبط با سبك قاجار در شهر كرمان انتخاب و وجوه مختلف شكلي آن‌ها مقايسه مي شوند. نتايج حاكي از اهميت فضاي بسته مساجد نسبت به تكايا است و درعين‌حال حياط تكايا ماهيت درون‌گراي حياط مساجد را در خود ندارد و به همين منظور كنج هاي آن‌ها بدون واسطه به فضاي شهري باز مي شود. به‌طور خلاصه در مساجد فضاي سرپوشيده در درجه اول اهميت و فضاي حياط در خدمت آن است اما برعكس آن در تكايا، فضاي سرپوشيده فاقد وسعت و عمق لازم بوده و در درجه دوم اهميت قرار دارد.