مطالعه تطبيقي داستان و فيلم شازده احتجاب و نظريه فمنيسم ليبرال

A comparative study of the story and film of Prince Ehtejab and the theory of liberal feminism

رابطه‌ي ادبيات و هنر همواره، به عنوان يكي از موضوعات مورد توجه ادبيات تطبيقي، مد نظر بوده است، خصوصاً كه ادبيات تطبيقي از سال هاي 1970 ميلادي با نظريات هنري رماك شكل جديدي از مطالعات را با تكيه بر پژوهش‌هاي بينارشته‌اي به نمايش گذاشته است. سينما و ادبيات به عنوان روش‌هاي متفاوت بيان هر دو سعي در ترسيم هنرمندانه عوامل تشكيل دهنده‌ي روايت، نظير شخصيت، مكان، زمان و ديدگاه، به وسيله‌ي رسانه‌هاي متفاوت كلمه و تصوير دارند. در اين ميان تأثير اين دو هنر در يكديگر باعث ايجاد تغييراتي در اين ساختارها گرديده و شكل جديدي از نوشتار را كه همزمان از ويژگي‌هاي رمان و فيلم بهره‌مند گرديده را پديد آورده است. بهمن فرمان‌آرا، در سال ۱۳۵۳ با اقتباس از داستان كوتاه شازده احتجاب اثرِ هوشنگ گلشيري و با ياري نويسنده داستان، فيلم‌نامه‌ي فيلم شازده احتجاب را نوشت و آن را ساخت. اين مقاله با توجه به تفاوت‌هاي زماني و فرهنگي ميان اثر مورد نظر و ارتباطات، اشتراكات و افتراقات تاريخي و فرهنگي دهه‌‌ي دوره قاجار و اوايل پهلوي، به بررسي شباهت‌ها و تفاوت‌هاي عناصر نظريه فمينيسم ليبرال و حقوق زنان در جامعه‌ي مربوطه مي‌پردازد. هدف اصلي مقاله، پرداختن به مؤلفه‌هاي استخراج شده كه عبارتند از: مزاحمت جنسي، عدم اعتماد به جنس مخالف، خشونت خانگي و در انزوا نگهداشتن و محدوديت در تعاملات اجتماعي كه در دو دوره‌ي تاريخي روي داده و طرح شباهت‌ها و تفاوت‌ها و علل آن در دوره قاجار و كمي بعدتر يعني پهلوي اول است. مقاله با روش تحليل-توصيفي و رويكرد تطبيقي به روش كتاب‌خانه‌اي صورت گرفته است .پرسش اصلي پژوهش حاضر آن است كه در قانون آزادي خواهي زنان چه شباهت‌هايي پايدار مانده و چه تفاوت‌هايي ايجاد شده است و براساس مصاديق خشونت عليه زنان، فيلم‌ساز با استفاده از كدام المان‌هاي بصري و مولفه‌هاي رواييِ، داستان قادر به انتقال مفاهيم بوده است؟