چهار خوانش رقيب از فرااخلاق سينوي

پرسش از ماهيت گزاره‌هاي هنجاري (اخلاقي/عملي) موضوعي مناقشه‌برانگيز است؛ مشخصاً در نسبت با ابن‌سينا اين مناقشه ناشي از ابهام در نسبت ميان دوگانه حكمت نظري و عملي با عقل نظري و عملي است؛ به گونه‌اي كه برخي مفسرين حكمت عملي را نزد ابن‌سينا متعلَق عقل عملي و فاقد حيث شناختي و برخي ديگر با پذيرش اين تعلق آن را داراي حيثيت شناختي مي‌دانند. در اين دسته دوم نيز وحدت نظر وجود ندارد: برخي گزاره‌هاي حكمت عملي را شناختني ولي آن را حاصل بناي عقلا و منتَج از صناعت جدل (متكي بر مشهورات) مي‌دانند درحاليكه برخي ديگر اين گزاره‌هاي شناختني را حاصل صناعت برهان و مستقل از بناي عقلا مي‌دانند اما در عين حال حكمت عملي را حوزه‌اي مستقل از حكمت نظري مي‌دانند. دسته چهارم مفسران حكمت عملي را متعلق عقل نظري و داراي حيثيت شناختي مي‌دانند. در اين جستار نشان داده خواهد شد كه اولاً گزاره‌هاي عقل عملي داراي حيث شناختي هستند، ثانياً اين گزاره‌ها حاصل صناعت برهان بوده و نفس‌الامر آنها مستقل از ذهن است، ثالثاً اين گزاره‌ها متعلق عقل نظري و ذيل حكمت نظري مندرج هستند.