دوگانه عامليت انسان و فناوري و پيامدهاي آن در تربيت اخلاقي

در اين مقاله با هدف مشخص‌كردن ميزان تأثيرگذاري عامليت انسان و فناوري و سهم هر يك در مشاركت و مسئول بودن پيرامون پيامدهاي اخلاقي تصميمات و توزيع مسئوليت بين انسان و فناوري (چيستي و امكان‌پذيري) آن، اين مسئله مورد واكاوي قرار گرفته است. روش تحقيق از نوع تحليل مفهومي (تفسير مفهوم) مي‌باشد. ابزار تحقيق فرم فيش‌برداري و نوع تحقيق هم كيفي است. نتايج نشان مي‌دهد كه دو مؤلفه اصلي اخلاقي بودن يك عمل يعني نيت‌مندي (قصدمندي) و آزادي و اختيار كه مقوم عملي اخلاقي است از نظر فربيك مي‌تواند بين انسان و فناوري تقسيم گردد و ازاين‌رو پرداختن به مباني فناورانه تربيت و استفاده مسئولانه از فناوري در كانون اين بحث قرار مي‌گيرد و در چارچوب ديدگاه «پساپديدار شناختي» «فربيك »، مصنوعات و فناوري‌ها ميان انسان و جهان واسطه مي‌شوند و تقريباً تمام كارهاي انسان از طريق اشياء و فناوري‌ها صورت مي‌گيرد. در مبحث بازانديشي در چيستي و چگونگي تربيت اخلاقي، اين نكته مطرح مي‌گردد كه چه بخشي از تربيت اخلاقي را مي‌توان به فناوري واگذار كرد و آيا اصولاً اين واگذاري منطقي و امكان‌پذير است يا خير؟ در پايان نتيجه‌گيري مي‌شود كه عامليت توزيع شده موردنظر فربيك براي فناوري و واسطه بودن و تعامل فناوري با تصميمات اخلاقي، از انسان سلب مسئوليت نمي‌كند و به‌تبع توزيع عامليت، مسئوليت اخلاقي علي‌رغم تأكيد فربيك، عامليت انسان را نمي‌تواند مورد غفلت قرار دهد و همچنان در تربيت اخلاقي عامليت انسان، مشهود است.