جايگاه توحيد افعالي در زندگي انسان از ديدگاه نهج‌البلاغه

توحيد افعالي يكي از مراتب توحيد و به معناي(لا مؤثر في الوجود الا الله مي‌باشد) شكل گرفتن واقعي توحيد افعالي است كه درجة موحد بودن شخص را تعيين مي‌كند؛ به گونه‌اي كه انسان موحد واقعي نخواهد شد مگر اينكه همچنان كه خداوند را در ذات بدون شريك و يكتا دانسته، در افعال و كارگرداني جهان نيز، او را بدون شريك و يكتا بداند. مقالة حاضر درصدد پاسخگويي به اين سؤال است كه: نقش توحيد افعالي در زندگي انسان چيست؟ كه با بررسي توحيد افعالي در زندگي انسان از ديدگاه امام علي(ع در نهج‌البلاغه به آن مي‌پردازد. از آنجا كه توحيد افعالي درك و شناختن اين است كه جهان با وجود نظام اسباب و مسببات و علل و معلولات، فعل خداوند و ناشي از ارادة اوست، در اين زمينه با سه مسئله روبرو مي‌شويم: 1. انحصار مؤثر بودن در خداوند، 2. چگونگي نقش اسباب و مسببات 3. چگونگي نقش اختيار انسان در برگزيدن اعمال خود. با واكاوي ديدگاه حضرت و بررسي مصدا‌ق‌ها، درمي‌يابيم كه اولاً حضرت، تنها مؤثر موجود در عالم هستي را خداوند مي‌دانند. ثانياً نقش اسباب و مسببات يك نقش حقيقي است ولي در طول قدرت و ارادة خداوند و ثالثاً انسان اگر چه در انتخاب راه خود مختار است ولي تمام امور به او واگذار نشده است.