نهاد ملي پيشرفت؛ نمودي براي تحول در نظام برنامه‌ريزيِ اجراي الگوي اسلامي ايراني پيشرفت

چگونگي و كاركرد نهادها اهميتي مضاعف در توسعه و پيشرفت كشور و سرنوشت تحولات و اصلاحات و اجراي برنامه‌ها برخوردار است. دانش و تجربه توسعه در جهان مويد آن است كه بدون وجود نهادهاي كارآمد، توسعه ميسر نيست. به رغم تلاش و كوشش فراوان دولت‌ها، عملكرد 40 سال گذشته از مطلوبيت مناسبي برخوردار نبوده است. اجراي الگوي اسلامي ايراني پيشرفت نيز بدون رفع خلاءهاي نهادي و بازآرايي متناسب نهادهاي موجود و تنظيم مناسب ماموريت‌ها، وظايف و كاركردهاي كارآمد آنها، به بار نخواهد نشست. نظام ملي پيشرفت متشكل از نهادها، فرايندها، روابط و رويكردها است، اين مقاله بر مقوله نهادها تمركز دارد. سند الگوي اسلامي ايراني پيشرفت به مثابه چهارچوب نظري- عملي تحول كشور و نقشه راه پيشرفت ايران در بستر انقلاب اسلامي، پارادايم بديل و جديدي را در برابر پارادايم جهاني توسعه، مطرح و ارائه مي‌كند كه داراي جهت‌گيري‌هاي تحولي، اصلاحي و قوام‌بخش در ابعاد گوناگون اقتصادي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي است. اجرايي ‌شدن پيشرفت علاوه بر اصلاح و رفع ناكارآمدي نهادهاي توسعه‌اي كشور، نيازمند تحول نهادي متناسب آن و تشكيل نهاد كارآمد راهبري است. نهادي كه با پايبندي نظري و جامع نسبت به ابعاد مختلف ارزشي، بينشي و علمي پيشرفت، از تخصص و تجربۀ لازم عملي و اجرايي در سطح كلان و راهبردي برخوردار باشد. همچنين توان لازم براي بررسي و پايش علمي- عملي روند اجرايي الگو در سطح كلان پيشرفت ويژگي دوم است. با چنين ويژگي‌ها اين نهاد خواهد توانست از مشاركت اثربخش نخبگان در سطحي وسيع بهره‌مند شود. گستره پيشرفت، تحول و حركت مطلوب همه قوا و بخش‌هاي مختلف نظام و قشرهاي مختلف مردم را در بر مي‌گيرد و نيازمند هماهنگي ميان مجموعه نهادهاي موثر، يكپارچه‌سازي منابع پيشرفت، هدايتگري پروژه‌هاي كلان و درازمدت ملي است. لازمه اين امر غيرقوه‌اي بودن چنين نهادي است. تشكيل «نهاد ملي پيشرفت» يكي از تحولات اصلي نهادي براي اجراي سند الگوي اسلامي ايراني پيشرفت است كه با لحاظ تجربه نهادي توسعه در ايران و آسيب‌شناسي روند تحولات آن و تجربه كشورهاي مختلف، در اين مقاله پيشنهاد شده است. تلاش شده است به صورت فشرده دلايل تشكيل اين نهاد شامل ضرورت، جايگاه، وظايف و ماموريت‌هاي اصلي و نسبت آن با ساير نهادهاي عالي موثر در راهبري جريان پيشرفت كشور ارائه شود.