ارزيابي و نقد سياست‌هاي جمعيتي در ايران؛ با تأكيد بر حمايت از خانواده و قانون جواني جمعيت

سياست و برنامه‌هاي جمعيتي مجموعه‌اي از انديشه‌ها و تصميمات جمعيتي است كه در راه منطقي كردن و هماهنگ ساختن اركان و نهادهاي اجتماعي و اقتصادي و مقررات و نظامات آنها اتخاذ مي‌شود. جامعه ايران در چند دهه اخير تحولات جمعيت‌شناختي چشمگير از جمله كاهش باروري را تجربه كرده است. اين امر مسئولان و برنامه‌ريزان كشور را به تكاپو واداشته كه در راستاي ايده‌هاي افزايش باروري سياست‌هايي را اتخاذ كنند. سياست‌هاي جمعيتي مربوط به افزايش فرزندآوري در دهه اخير، عمدتاً جنبه سياستي و توصيه‌اي دارند. فقط قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت شامل تعداد زيادي برنامه‌هاي اجرايي و رفاهي براي مادر، كودك و خانواده مي‌باشد. پيش‌بيني مي‌شود كه اگر اين قانون، به صورت كامل و مداوم به مرحله اجرا درآيد، ممكن است تا حد كمي به كاهش سن ازدواج جوانان و افزايش فرزندآوري آنها كمك كند. ولي اقدامات ديگري نيز بايد به مرحله اجرا درآيند تا بتوانيم به روند افزايش فرزندآوري در كشور اميدواري بيشتري داشته باشيم. نكته ديگر اينكه قانون اخير داراي تعدادي ماده در راستاي حمايت از مادر و كودك و خانواده است. تعدادي ماده نيز در راستاي حذف برنامه‌ها و اقدامات مربوط به پيشگيري از بارداري، سقط جنين و غربالگري مي‌باشد كه اگر غيركارشناسانه به مرحله اجرا درآيند، ممكن است پيامدهاي غير قابل انتظاري به دنبال داشته باشند. در اين مقاله ضمن ارزيابي اين قانون و بررسي نقاط قوت و ضعف آن، راهكارهاي لازم براي تحقق سياست‌هاي جمعيتي ارائه مي‌شود.