شيمي عناصر كمياب كليدي براي شناسايي زبرجد گوهرسنگ ماوراء خاك

زبرجد (پريدوت) گوهر سنگي شفاف و نيمه شفاف متعلق به گروه سيليكات هاي سرشار از آهن – منيزيم از اعضاء نهايي سري محلول جامد اليوين (فورستريت --فاياليت) مي باشد. رنگ اين گوهر از رنگ سبز تيره تا سبز روشن متغير است. سنگ ميزبان اصلي اين كاني سنگ هاي مافيك و اولترامافيك بوده و اغلب در لاواها و زنوليت هاي پريدوتيتي گوشته زمين كه توسط لاواها به سطح زمين راه پيدا مي كنند، يافت مي شوند. شكست دوگانه قوي در اين گوهر سنگ يكي از راه‌هاي تمايز بين اين كاني و كاني‌هايي مانند زيركن و تورمالين سبز است. يكي از قديمي ترين و مهم‌ترين معادن زبرجد در جزيره آتشفشاني سنت جان درياي سرخ است. در معادن ديگر مثل ميانمار، استراليا، برزيل، چين، كنيا، مكزيك، پاكستان، سريلانكا، آفريقاي جنوبي و مصر نيز اين كاني استخراج مي شود. در پاكستان نمونه هاي نسبتا بزرگ و زيبايي با خلوص بالا يافت مي شود. بر اساس منشاء تشكيل زبرجد ها شامل انواع زبرجد هاي زميني ( منشاء گوشته) و زبرجد هاي فرازميني (منشاء متئوزيت هاي آسماني يا پالاسيت ها) مي باشند. شناسايي اين دو نوع زبر جد علاوه بر اينكه توسط مطالعات ميكروسكوپي گوهر شناختي صورت مي گيرد بصورت دقيق تر بااستفاده از آناليز شيميايي ( LA-ICP-MS ) سنگ كل و بررسي ميزان عناصر كمياب صورت مي گيرد. بررسي اين عناصر در نمونه هاي زبرجد هاي با منشاء گوشته اي و نمونه زبرجد هاي فرازميني در نمودار هاي V در مقابلLi و نمودار Ni در مقابل Mn. و نمودا Zn در مقابل CO. حاكي از اين است كه اين عناصر تمايز بارزي را در اين دو نوع زبرجد نشان مي دهند.