تحليلي بر پيوند كتيبه نويسي نگاره هاي هفت اورنگ ابراهيم ميرزا در بيان صورت و معنا

ارزش و اهميت كتيبه‌هاي اسلامي در بررسي تاريخ يك دوره اهميت بسزايي دارد. كتيبه‌ها حاوي اطلاعات مهم سياسي، اجتماعي و مذهبي هستند و از اين‌رو مي‌توان سير تحولات سياسي، اجتماعي و شعائر مذهبي را در روند كتيبه‌نگاري در هنرهاي مختلف مانند معماري، خوشنوسي و بعضاً در نگارگري بررسي نمود. خوشنويسي نيز (در معناي زيبانويسي) در فرهنگ ايران از ارزش و قداست ويژه‌اي برخوردار است كه اين ارزش صرفاً به دليل ايجاد فرم‌هاي زيبا براي حروف و كلمات نيست، بلكه اين ارزش و اهميت از آنجا ناشي مي‌شود كه هنرمند سعي دارد ارتباط معنايي بين فرم و متن از سويي و ذهنيت شخص هنرمند از سوي ديگر بوجود آورد. به عبارت ديگر علت اصلي ماندگاري و اهميت خوشنويسي تلاش هنرمند جهت ايجاد رابطه‌ي ظاهر (صورت) و باطن متن (معنا) دانست. مثنوي هفت‌اورنگ سروده ي عبدالرحمن جامي شاعر قرن نهم براي نخستين بار در نيمه دوم قرن دهم در كتابخانه ابراهيم‌ميرزا صفوي به صورت كامل تدوين و مصورسازي گرديد. داراي 28 مجلس مصور با حاشيه‌هايي با تشعير طلايي و تذهيب و سرلوح‌هاي آغاز و خاتمه هر مثنوي است. كتيبه‌ها در معماري اسلامي ايراني نقش ويژه‌اي از لحاظ زيبايي‌شناسي و بصري دارد در نگاره‌هاي موجود در هفت‌اورنگ در بخش اعظمي از تصويرگري معماري جزء جدانشدني و تفكيك‌ناپذير از تصاوير است. در اين پژوهش با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي است برآنيم تا با بررسي كتيبه‌هاي موجود كه قسمت اعظم در بخش معماري نگاره‌ها تصويرسازي شده‌اند به اين پرسش پاسخ دهيم كه «تأثيركتيبه‌ها از لحاظ صورت و معنا در نگاره‌هاي هفت‌اورنگ ابراهيم ميرزا چگونه است؟» كه يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه با توجه به اينكه اين كتيبه‌ها مزين به اشعاري مربوط به تصاوير است به ايجاد رابطه هم از لحاظ صورت و هم از لحاظ معنا در دريافت هدف نگارگر از خلق اثر دارد.

The value and importance of Islamic inscriptions is very important in examining the history of a period. Inscriptions contain important political, social, and religious information, and therefore, the course of political, social, and religious rituals can be investigated in the process of inscriptions in various arts such as architecture, calligraphy, and sometimes in painting. Calligraphy (in the sense of beautiful writing) has a special value and sanctity in Iranian culture, and this value is not only due to the creation of beautiful forms for letters and words, but this value and importance comes from the fact that the artist tries to create a meaningful connection between the form and It created the text on the one hand and the mentality of the artist on the other hand. In other words, the main reason for the durability and importance of calligraphy is the artist s effort to create a relationship between the appearance (face) and the inner text (meaning). The Masnav Haft Aurang of the 9th century poet Abdol-Rahman Jami was compiled and illustrated for the first time in the second half of the 10th century in the library of Ibrahim Mirza Safavi. It has 28 illustrated pages with borders with golden poetry and gilding and the beginning and end of each masnavi. Inscriptions in Iranian Islamic architecture have a special role in terms of aesthetics and visuals. In the paintings in Haft Aurang, they are an inseparable and inseparable part of the images in a large part of the architectural depiction. In this research, we intend to answer the question, What is the effect of inscriptions in terms of form and meaning in Ebrahim Mirza s Haft Aurang paintings? The findings of the research indicate that considering that these inscriptions are decorated with poems related to the images, it has the effect of creating a relationship both in terms of form and meaning in understanding the painter s goal of creation