معرفي نسخة بوستان سعدي با رقم سلطان محمدكاتب متعلق به سدۀ دهم هـ.ق.

از پيدايش خط نستعليق در نيمۀ دوم قرن 8 هـ. ق تا سال‌هاي ابتدايي قرن 10 اين خط به چنان جايگاهي در نزد جامعة هنري ايران دست ‌يافت كه به عروس خطوط ايراني ملقب گرديد. در طي اين دوران كتابت نسخ خطي به اين شيوه در مكاتب درباري و كارگاه‌هاي مختلف و بيشتر تحت حمايت پادشاهان و بزرگان سياست، علم و مذهب انجام مي‌گرفت. در دوران پر تلاطم انتقال قدرت از تيموريان به سلسلة نوبنياد صفوي و در دورة بعد از آن در اواسط حكومت شاه‌طهماسب، ميراث هنر كتاب‌آرايي تيموري بنا بر اقتضائات اجتماعي، سياسي دستخوش تغييراتي مي گردد كه از آن جمله مي‌توان به استنساخ كتب خارج از كارگاه‌هاي سلطنتي اشاره كرد. شناسايي، معرفي، سبك شناسي و فرم شناسي نسخه هاي محفوظ در مجموعه‌هاي مختلف در سراسر جهان مي‌تواند به شناخت هرچه بيشتر روند اين تحولات و افراد تأثيرگذار در آن ها بيانجامد. ازاين‌رو نوشتار حاضر به معرفي نسخه‌اي از بوستان سعدي با رقم كاتبي به نام سلطان محمد مي‌پردازد. هدف از اين پژوهش معرفي اين نسخه و همچنين مقايسة ارقام مشابه در چند نسخة ديگر به‌منظور شناسايي كاتب آن‌ها است. روش گردآوري اطلاعات در پژوهش حاضر، اسنادي - كتابخانه‌اي و روش پژوهش، مشاهده‌اي با رويكرد توصيفي - تحليلي در پي پاسخ اين پرسش خواهد بود كه نسخة حاضر توسط كدام سلطان محمد و در ذيل آداب كتابت كدام كانون شكل‌گرفته است؟ در پايان مطالعات، با توجه ‌به عيار خوشنويسي، شيوة كتابت، شيوة تزيينات و شكل انجامه‌هاي نسخ مورد بررسي با رقم سلطان‌محمدكاتب مشخص شد كه نسخة بوستان در زمره نسخ ديواني قرار ندارد. احتمالاً اين شخص، سلطان محمد، در زمره كاتبان كانون وراقان قرار داشته و نسخة بوستان مورخ 941هـ. ق محفوظ در كتابخانة كنگرة ملي آمريكا، از مكتوبات اين شيوه از كتابت است.

From the creation of the Nastaaliq script in the second half of the 8th century A.H. Until the early years of the 10th century, this script achieved such a position in the artistic society of Iran that it was nicknamed the bride of Iranian scripts. during this period, manuscripts were written in this way in court schools and various workshops, often under the sponsored by kings, politicians , scientists . And religious leaders was practiced. In the turbulent are of power transfer of power from the Timurids to the newly founded Safavid dynasty and in the period after that in the middle of Shah Tahmasb s reign, the Timurid bookmaking art underwent changes due to social and political requirements, among which we can mention copying of books outside the royal workshops. Identification, introduction, stylistics and morphology of safe versions in different collections around the world can lead to a better understanding of the process of these developments and the influential people in them. Therefore, this article introduces a version of Boustan Sadi Scribed by Soltan Mohammad. The purpose of this research is to introduce this version and also to compare similar figures in several other versions in order to identify their scribes. The method of collecting information in the current research will be documentary-library and the research method will be observation with a descriptive-analytical approach in order to answer the question that the present version was created by which Sultan Muhammad and under which center was it formed? At the end of the studies, according to the quality of the calligraphy, the style of writing, the appearance of the decorations and the shape of the ends of the examined copy scribed by Sultan Mohammad Kateb , It would be determined that the copy of Bostan is not among the court copies. Probably, this person, Sultan Muhammad, was among the writers of the Verraghan Center, and the manuscript dated 941 AH preserved in the Library of the American National Congress is one of the letters of this writing style.