بررسي روند تحقيقات مربوط به چاه‌هاي هوشمند نفت و گاز

با توجه به حجم عظيم منابع نفت و گاز كشور، فناوري‌هايي كه بصورت بالقوه امكان بكارگيري آن‌ها در خلق ارزش هرچه بيشتر از اين منابع وجود دارد، توجه ويژه‌اي را مي‌طلبند. يكي از فناوري‌هاي نوين كه در دو دهه‌ي اخير براي بهينه‌سازي تكميل و بهره‌برداري از چاه‌هاي نفت و گاز، مورد استفاده قرار گرفته است، فناوري چاه هوشمند است. استفاده از اين فناوري مزاياي متعددي را از ديدگاه اقتصادي و مديريت مخزن ارائه مي‌دهد. عملكرد چاه‌هاي هوشمند به‌صورت دوسره يعني پايش و كنترل است. سنسورهاي دورن‌چاهي براي اندازه‌گيري بلادرنگ خواص مختلف چاه (مانند دما،‌ فشار، جريان، تركيب سيال و ...) و بسترهاي نرم‌افزاري براي تجزيه‌وتحليل عميق اين داده‌ها بكار مي‌روند و سپس دستورالعمل تصميم‌گيري مديريت مخزن شكل مي‌گيرد و از طريق وسايل ارتباطي به ابزار كنترل جريان براي كنترل و تنظيم جريان سيالات در نواحي مختلف منتقل مي‌شود. براي اين‌كه بتوان يك چاه را هوشمند درنظر گرفت، بايد هر دو بخش نظارت و كنترل هماهنگ با هم كار كنند. در حال حاضر، تعداد سامانه چاه هوشمند نسبتاً بالغ و كامل كم است. در واقع اكثر چاه‌هاي نفت و گاز كه از فناوري چاه هوشمند استفاده مي‌كنند، مجموعه كامل از فناوري چاه هوشمند را ندارند. به‌منظور بهبود اين سامانه پيچيده، لازم است تحقيقات هدفمندي در مورد فناوري‌هاي كليدي انجام شود. گام نخست در هرگونه برنامه‌ريزي براي بررسي گزينه‌هاي فناوري مختلف و نهايتاً برنامه‌ريزي براي دستيابي به فناوري‌هاي مطلوب، كسب و تحليل اطلاعاتي است كه بعضاً براحتي قابل دسترس نيستند. از مهمترين منابع اطلاعات فناوري، اطلاعات منتشر شده در مقالات و پتنت‌هاي منتشر شده است. در مقاله حاضر، مقالات و اختراعات ثبت شده در حوزه فناوري‌هاي مربوط به چاه‌هاي هوشمند و تحليل آن‌ها انجام شده است. نتايج حاصل از اين مطالعه مي‌تواند جهت‌گيري‌هاي پژوهشي در اين حوزه را نمايان سازد كه براي محققان كشور در ارتباط با اين فناوري مفيد خواهد بود.