تحليل فضايي مكان يابي بهينه فضاهاي سبز شهري منطقه16 تهران با استفاده از مدل تلفيقي فازي و تحليل سلسله مراتبي در سيستم اطلاعات جغرافيايي

Spatial analysis of optimal location of urban green spaces in the 16th district of Tehran using fuzzy integrated model and hierarchical analysis in geographic information system

پديده شهرنشيني پديده اي در حال پيشرفت است و تحليل مكان مناسب و نحوه توزيع جغرافيايي فضاي سبز شهري در توسعه و آينده شهر نقش بسزايي دارد. انتخاب مكان مناسب براي پارك ها و فضاهاي سبز شهري، كه در تداوم كيفيت زندگي مردم نقش دارند، يك فرآيند پيچيده است كه نه تنها نيازمند توانمنديهاي تكنيكي فراواني است، بلكه نيازهاي فضايي كالبدي، اقتصادي، اجتماعي، محيطي و سياسي را نيز مي طلبد. چنين پيچيدگي هايي ناگزير استفاده از ابزارهاي متعدد تصميم گيري از جمله سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) و روشهاي تصميم گيري چند معياري هم چون استفاده از روش فازي و تحليل سلسله مراتبي است. پژوهش حاضر به منظور تعيين مكان مناسب براي فضاهاي سبز شهري انجام گرفته از نوع كاربردي بوده و روش آن توصيفي تحليلي است. محور و اساس كار در اين پژوهش، بررسي منطقه 16 شهر تهران براساس 5 معيار اصلي كاربري-هاي سازگاري (با زيرمعيارهاي )، كاربري هاي ناسازگار (با زير معيارهاي)، فاصله از پارك هاي موجود، دسترسي به راه و تراكم جمعيت و استفاده از نرم افزار GIS و مدل تلفيقي فازي-تحليل سلسه مراتبي (Fuzzy-AHP) است. به اين منظور ابتدا داده هاي مكاني جمع آوري گرديد و در ادامه براي هر يك از معيارها بر اساس ارزش و اهميت آن در مكان يابي فضاي سبز، وزن مناسبي براساس روش AHP در نظر گرفته شد و نهايتاً با استفاده از روش فازي نرمال سازي و همپوشاني صورت گرفت و مناطق داراي مطلوبيت براي توسعه فضاي سبز تعيين شد. نتايج ارزيابي حاكي از آن است كه فضاي سبز منطقه 16 شهر تهران با توجه به معيارهاي مكانيابي از پراكنش مناسبي برخوردار نبوده و از طرفي فضاهاي سبز موجود جوابگوي نيازهاي جمعيتي در آينده نيست و هم چنين شمال غرب و جنوب غربي به عبارتي محله هاي جواديه و ياخچي آباد كه از تراكم بالاي جمعيت نيزي برخوردار هستند فاقد فضاي سبز مي باشد.