ارزيابي شاخص‌ها و مؤلفه‌هاي ميزان تاب‎ آوري شهر اروميه

Evaluation of the indicators and components of the resilience of Urmia city

شهرنشيني از خصوصيات بارز جهان امروز است و اكثر جمعيت دنيا در شهرها ساكن هستند. بيشتر شهرها و مراكز سكونتگاهي در مكان‌هايي استقرار يا بناشده‌اند كه در معرض انواع مخاطرات طبيعي و يا مخاطرات انساني براثر دخالت‌ها و پيشرفت‌هاي فنّاوري بشري قرار دارند كه اين چالشي اساسي در دست‌يابي جوامع شهري به توسعه پايدار هست. نگرشي كه تا به امروزه در برنامه‌ريزي شهري و مديريت بحران در برخورد با سوانح وجود داشته نگرش مقابله‌اي و كاهش آسيب‌پذير بوده است، در اين ميان در حال حاضر رويكرد تاب‌آوري ديدگاه جديدي است كه به‌جاي تمركز بر كاهش ‌آسيب‌پذيري و نگاه مقابله‌اي به افزايش تاب‌آوري و انعطاف‌پذيري شهرها در برابر مخاطرات طبيعي و انساني تأكيد مي‌كند. هدف از انجام اين تحقيق سنجش و ارزيابي ميزان تاب‌آوري شهر اروميه است. براي رسيدن به اين هدف از روش تحقيق توصيفي- تحليلي بر اساس تحليل پرسشنامه‌اي كه توسط 40 نفر از خبرگان و متخصصان شهري تكميل‌شده بهره گرفته شد. پايايي پرسشنامه در اين پژوهش با استفاده آزمون آلفاي كرونباخ در محيط SPSS برابر 0.933 به‌دست آمد و براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها از آزمون-هاي آماري رگرسيون گام‌به‌گام و On sample T-test، استفاده گرديد. و جهت ارزيابي وضعيت تاب‌آوري چهار منطقه شهري اروميه آزمون تحليل واريانس يك‌طرفه، آزمون دانكن، براي وزن دهي به شاخص‌ها از مدل آنتروپي شانون و به‌منظور رتبه‌بندي مناطق شهري از مدل‌هاي روش مجموع ساده وزني، تاپسيس بازه‌اي و ويكور استفاده‌شده است. نتايج حاصل از تجزيه‌وتحليل‌هاي آماري نشان مي‌دهد كه شهر اروميه به لحاظ تاب‌آوري اجتماعي و زيرساختي در حد نسبتاً مطلوب قرار دارد اما ازنظر تاب‌آوري نهادي- مديريتي، اقتصادي و كالبدي- محيطي داراي وضعيت مطلوبي نيست. درمجموع تاب‌آوري كلي شهر اروميه ازنظر متخصصان پايين‌تر از حد مطلوب مي‌باشد، به‌طوري‌كه مقدار محاسبه‌شده تاب‌آوري كلي شهر اروميه 2.94 كمتر از حد مبنا (3) است. طبق مدل‌هاي رتبه‌بندي براساس پنج شاخص ارزيابي، مناطق 1 و 4 از تاب‌آوري بيشتري نسبت به مناطق 3 و 2 در برابر مخاطرات برخوردار هستند.