بازجست تكثرگرايي فرهنگي(پلوراليزم) در عرفان

بحث به رسميت شناختن و محترم شمردن هويت هاي فرهنگي مختلف كه در ادبيات سياسي غرب به آن «پلوراليزم» (Pluralism) اطلاق مي شود، در عرفان اين سرزمين داراي ريشه اي عميق و پيشينه اي درازدامن است؛ بررسي متون عرفاني كلاسيك و در كنار آن، مطالعة آنچه امروزه عرفان مدرن خوانده مي شود- و در آثار شاعراني چون سهراب سپهري و بيژن جلالي نمود مي يابد- ارزشمندي و باورمندي به اين گونه از تفكر را نشان مي دهد. اصولا يكي از كليد واژه هاي عرفان اسلامي، مقوله اي است كه ذيل عنوان «صلح كل» مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد؛ مبتني بر اين انديشه، عرفا تمام انسان ها را بدون درنظرداشت عناصر تمايز بخش يا ارزش گذارنده، عزيز و محترم مي شمارند و معتقدند كه رنگ و نژاد و آيين و مسلك نمي تواند عامل افتراق و جدايي انسان ها باشد و دست ماية برتري يك گروه انساني بر گروه ديگر شود. همين انديشه است كه بن ساخت يكي از ماندگارترين اشعار جهان را ساخته، و سعدي وار، «بني آدم» را «اعضاي يك پيكر» شمرده است. نتايج اين پژوهش كه به روش تحليلي-توصيفي صورت گرفته و داده هاي آن، كتاب خانه اي گردآوري شده است، اهميت اين تفكر را در مناسبات جهاني معاصر و آرمان «جهان بدون خشونت و جنگ» نشان مي دهد.