پتانسيل و نرخ توليد گاز دانه تاج خروس در مقايسه با دانه جو و ذرت

مقدمه: محدوديت منابع آبي در كشور از يك طرف و نياز آبي بالاي اغلب گياهان علوفه اي رايج مورد استفاده در تغذيه از طرف ديگر موجب شده تا توليد علوفه دركشور با محدوديت مواجه شود. در بخش كشاورزي و دامپروري، استفاده از گياهاني كه نياز آبي كم و توانايي بالا در تحمل به خشكي را داشته باشند، باعث ايجاد امنيت غذايي در كشور مي‌شوند. نياز آبي تاج خروس (Amaranthus hybridus chorostachys) كه جزء شبه غلات هست در مقايسه با ذرت دانه‌اي يا علوفه‌اي تقريباً نصف مي‌باشد. همچنين نياز آبي اين گياه نسبت به گندم، ذرت و پنبه دانه كمتر مي‌باشد. تحقيق حاضر به منظور ارزيابي پتانسيل توليد گاز دانه تاج خروس در مقايسه با دانه جو و ذرت، با استفاده از روش آزمايشگاهي تست گاز انجام شد. مواد و روش ها: تيمارهاي آزمايشي شامل دانه تاج خروس، دانه جو، و دانه ذرت بودند. به منظور اندازه گيري توليد گاز از روش فدوراك و هرودي (1983) استفاده شد. در روش مذكور ميزان جابجايي مايع در داخل لوله هاي آزمايشي مدرج كه در ارتباط با شيشه هاي حاوي مايع شكمبه و نمونه خوراك مي باشند، معرف ميزان توليد گاز است. آناليز داده ها توسط نرم افزار SAS (نسخه 2/9) در قالب طرح كاملا تصادفي اجرا گرديد. نتايج و بحث: دانه جو از بالاترين مقدار توليد گاز در زمان 12 ساعت انكوباسيون نسبت به ساير دانه ها برخوردار بود (0001/0 P). از ساعت 24 تا پايان انكوباسيون (ساعت 96) دانه جو و دانه ذرت نسبت به دانه تاج خروس به طور معني-داري موجب افرايش ميزان توليد گاز گرديدند (0001/0 P). بيشترين مقدار پتانسيل توليد گاز (b) در دانه هاي جو و ذرت مشاهده شد (0001/0 P). بين دانه هاي جو و ذرت اختلاف معني داري از لحاظ پتانسيل توليد گاز وجود نداشت (05/0 P). نرخ توليد گاز (c) نيز در دانه جو نسبت به دانه ذرت و تاج خروس به‌طور معني داري بيشتر بوده (05/0 P) ولي بين دانه ذرت و تاج خروس اختلاف معني داري از نظر نرخ توليد گاز مشاهده نشد. بيشترين زمان تأخير در شروع تخمير مربوط به دانه ذرت بوده و كمترين زمان مربوط به دانه جو بود (0001/0 P). نتيجه‌گيري كلي: نتايج تحقيق حاضر نشان مي دهد اگرچه دانه جو و ذرت پتانسيل توليد گاز بيشتري نسبت به دانه تاج خروس داشتند، اما قابليت تخميرپذيري دانه تاج خروس حدود 91 درصد دانه جو و ذرت بدست آمد. لذا دانه تاج خروس از لحاظ سرعت تخمير شكمبه اي مشابه دانه ذرت بوده و لذا خصوصا در جيره دامهائي كه مستعد به اسيدوز هستند، دانه جو و دانه تاج خروس مي توانند جايگزين دانه ذرت گردند.