بررسي اثرات آفت‏كش پروتئوس بر توليدگاز، قابليت هضم ماده آلي و سوبستراي تجزيه شده حقيقي در شرايط تخمير برون‏تني شكمبه‏اي

مقدمه: بررسي غلظت بقاياي آفت‏كش‏ها در محصولات كشاورزي به عنوان يك اولويت مهم امنيت غذايي مصرف‌كننده مطرح است و تاكنون تحقيقات زيادي در اين زمينه انجام گرفته است. اما همچنان گزارش‏هايي از آلودگي محيط زيست، آسيب و مسموميت جانداران غيرهدف با سموم وجود دارد و مهمتر از آن، تأثير منفي سموم مصرفي در بخش‏هاي مختلف (از جمله بخش كشاورزي و دامپروري) بر سلامت انسان ديده مي‌شود. بدين صورت كه بقاياي سموم كاربردي در علوفه و خوراك، معمولاً پس از مصرف توسط دام قادر به عبور از سيستم‏هاي مختلف بدن هستند و در بافت‏هاي بدن، شير، چربي و همچنين در مدفوع و خون وارد مي‏شوند. مواد و روش ها: در اين پژوهش تأثير دزهاي مختلف (صفر،250، 500، 750، 1000 و 1500 ميكروليتر در 30 ميلي‏ليتر مايع شكمبه) سم پروتئوس (با فرمول: C22H19Br2NO3+C10H9ClN4S و 11% روغن قابل انتشار(OD)) بر توليد گاز، قابليت هضم ماده آلي و سوبستراي تجزيه شده حقيقي در شرايط تخمير برون‌تني بررسي شد. جيره پايه (شاهد) بر اساس جداول انجمن ملي تحقيقات (NRC 2007) براي گوسفند تنظيم شد. آزمايش با استفاده از تكنيك توليد گاز برون‌تني در قالب طرح كاملاً تصادفي انجام شد و پروتئوس به نسبت 1 به 9 با آب مقطر رقيق شد‏. (سم به آب مقطر). نتايج و بحث: سطوح اندك (250 و 500 ميكروليتر در 30 ميلي‏ليتر مايع شكمبه) سم آفت‏كش پروتئوس بر متغيرهاي تخمير برون‌تني شكمبه بي‌تأثير يا داراي اثر اندك بود، به عبارت ديگر احتمالا ميكروب‏هاي شكمبه قادر به تحمل و خنثي‌سازي سطوح اندك آلودگي اين آفت‌كش بودند. كه ممكن است به فرمول شيميايي آن مربوط باشد؛ زيرا فرمولاسيون اين تركيب به صورت روغن قابل انتشار (Oil Dispersion) مي‏باشد. يكي از ويژگيهاي مثبت اين تكنولوژي استفاده از روغن‏هاي گياهي است كه مي‌توانند كم‌خطرتر باشند. با اين وجود دزهاي بيشتر از 500 ميكروليتر بويژه 1000 و 1500 ميكروليتر، تخمير برون‌تني شكمبه را بشدت سركوب كردند كه ارتباط مستقيمي با كاهش قابليت هضم،گاز توليدي و از بين رفتن ميكروارگانيسم‏هاي شكمبه دارد. نتيجه گيري كلي: بر اساس نتايج به دست‌آمده، استفاده از سطوح بالاي سم آفت‏كش پروتئوس باعث كاهش توليد گاز و درنهايت توقف تخمير در شكمبه گوسفند مي‏شود با اين وجود تركيب، مواد مؤثره، قدرت و مكانيسم عمل آفت‌كش‏هاي مختلف با هم متفاوت است، بنابراين بقاياي آفت‌كش‏ها در خوراك دام آثار سوء يكساني بر اكوسيستم ميكروبي و تخمير شكمبه ندارد و پاسخ شكمبه‌اي به نوع و دز سموم متفاوت است. همچنين ممكن است بقاياي سموم در شكمبه دام زنده به متابوليتهاي مضر تجزيه، و به فرآورده‏هاي دامي وارد شوند، پيشنهاد مي‌شود هرچند مطالعه حاضر اثر آفتكش پروتئوس را نشان داد، اما سرنوشت دقيق اين سم پس از تجزيه در شكمبه و ورود به بافت‏ها طي مطالعات متابوليسمي دقيقتر بررسي شود.