بررسي اثرات تنش گرمايي و تراكم پرورش بر شمار لكوسيت‌ها و نسبت هتروفيل به لنفوسيت در جوجه‌هاي گوشتي

مقدمه: از آنجايي كه دماي محيط به طور مداوم در سراسر جهان در حال افزايش است، تنش گرمايي يكي از چالش‌هاي مهم صنعت دام در بسياري از كشورها تلقي مي‌شود. در ميان حيوانات اهلي، طيور بيشترين آسيب‌پذيري را در برابر تنش گرمايي دارند زيرا طيور به دليل پوشش پر و محدود بودن غدد عرق، توانايي محدودي در دفع حرارت بدن دارند. بنابراين، پرندگاني كه در معرض تنش گرمايي قرار دارند غالباً دچار اختلالات فيزيولوژيكي متعددي از جمله بي‌نظمي سيستم ايمني‌، اختلالات غدد درون‌ريز‌، آلكالوز تنفسي و عدم تعادل الكتروليت‌ها و تغييراتي در سيستم خوني مي‌شوند كه باعث كاهش سلامتي و عملكرد طيور مي‌شود. تراكم پرورش نيز مي‌تواند يك عامل تنش‌زا در توليد صنعتي طيور باشد زيرا تراكم بالاي پرورش مي‌تواند عملكرد، سلامتي و رفاه طيور را به مخاطره بياندازد. هدف از اجراي اين تحقيق بررسي اثرات تنش گرمايي و تراكم پرورش بر شمار لكوسيت‌هاي خون و نسبت هتروفيل به لنفوسيت جوجه‌هاي گوشتي سويه آرين بود. مواد و روش‌ها: در اين تحقيق تعداد 720 قطعه جوجه گوشتي نر سويه آرين در قالب طرح كاملاً تصادفي با 6 تيمار و 6 تكرار با آزمايش فاكتوريل 2×3 اجرا گرديد كه در آن سه سطح تراكم پرورش (12، 14 و 16 قطعه در هر مترمربع) و در دو دماي محيط (دما در محدود خنثي حرارتي (21 درجه سانتي‌گراد) و دماي بالا: 28 درجه سانتي‌گراد(1)) از روز 21 تا 42 پرورش انجام گرفت. دوره پرورش 42 روز (6 هفته) در نظر گرفته شد. پرندگان دسترسي آزاد به خوراك و آب در طول دوره پرورش داشتند. جيره‌هاي غذايي بر اساس توصيه‌هاي سويه آرين تنظيم شد. براي تعيين نسبت هتروفيل به لنفوسيت، پس از خونگيري گسترش خوني تهيه شد، نمونه ها پس از تثبت با متانول با استفاده از گيمسا رنگ آميزي و در نهايت با استفاده از ميكروسكوپ نوري و با بزرگنمايي 100 تعداد نسبي گلبول هاي سفيد شمارش شدند و به صورت درصدي از كل لكوسيت‌هاي خون بيان شد. نتايج بدست آمده با استفاده از نرم افزار SAS تجزيه و تحليل و مقايسات ميانگين در سطح 5 درصد و با استفاده از آزمون چند دامنه‌اي دانكن انجام گرفت. نتايج و بحث: نتايج نشان داد تعداد لنفوسيت، هتروفيل و نسبت هتروفيل به لنفوسيت مرغ‌هاي گوشتي در سن 42 روزگي تحت تأثير تراكم پرورش (كم، متوسط و بالا) قرار نگرفت (05/0P ). در شرايط تنش گرمايي، تعداد لنفوسيت به‌طور معني‌داري كاهش و تعداد هتروفيل به طور معني داري افزايش يافت. نسبت هتروفيل به لنفوسيت در شرايط تنش گرمايي به طور معني‌داري افزايش نشان داد. نتيجه‌گيري كلي: در پرندگاني كه تحت شرايط تنش گرمايي پرورش مي‌يابند نسبت هتروفيل به لنفوسيت افزايش مي‌يابد كه مي‌تواند سبب كاهش سيستم ايمني شود. بنابراين مي‌توان با بررسي نسبت هتروفيل به لنفوسيت و پروفيل لكوسيت‌هاي خون جوجه‌هاي گوشتي وضعيت تنش گرمايي را مورد بررسي قرار داد.