اثر تغذيه مكمّل بربرين در پيرامون زايش بر تغييرات محور سوماتوتروپيك بزهاي شيري

مقدمه: محور سوماتوتروپيك پيام‌هاي ضروري را براي آغاز موفقيّت‌آميز دوره‌ي توليد شير و حفظ شيردهي منتقل مي‌كند. افزايش ترشح هورمون رشد در طول دوره‌ي توازن منفي انرژي در بعد از زايش و اوايل دوره‌ي شيردهي، امكان جابه‌جايي مواد مغذّي از ذخاير بدن به سمت غده پستان را براي توليد شير فراهم مي‌كند كه منجر به غيرجفت‌شدن محور سوماتوتروپيك مي‌شود. پژوهش‌هاي گذشته به خوبي نشان داده است كه تغييرات ناشي از غيرجفت‌شدن محور سوماتوتروپيك در پيرامون زايش سبب تشديد گسيل چربي‌هاي بدن، افزايش مقاومت انسوليني و توسعه‌ي ناهنجاري‌هاي متابوليكي در دام‌هاي شيري از جمله بز مي‌شود. بربرين يك آلكالوئيد ايزوكوينولين گياهي و متعلّق به گروه پروتوبربرين ها است كه در خانواده ي زرشكيان و چند گياه ديگر وجود دارد. پژوهش‌هاي گذشته اثرات سودمند بربرين در درمان ناهنجاري‌هاي متابولكي از جمله تحريك محور سوماتوتروپيك و كاهش مقاومت به انسولين را به اثبات رسانده است. بنابراين، پژوهش حاضر در با هدف ارزيابي اثر تغذيه‌ي مكمّل بربرين بر تغييرات محور سوماتوتروپيك بزهاي شيري سانن در پيرامون زايش انجام شد. مواد و روش‌ها: در اين آزمايش، 24 رأس بز شيري سانن در نوبت اول زايش از 21 روز قبل از زايش پيش بيني شده تا 21 روز پس از زايش استفاده شد. تيمارهاي آزمايشي شامل يك گروه شاهد (جيره پايه بدون مكمّل بربرين) و سه گروه دريافت كننده بربرين (جيره پايه + مكمّل بربرين) در سطوح 1، 2 و 4 گرم در روز بود. به منظور اطمينان از مصرف بربرين، پيش از آغاز آزمايش، بربرين در مقادير متناظر با تيمارهاي آزمايشي توزين و داخل كپسول‌هاي ژلاتيني ريخته شد. كپسول‌هاي بربرين در طول دوره آزمايش پيش از وعده خوراك صبح، با استفاده از قرص خوران، تغذيه اجباري شد. نمونه‌گيري در روزهاي 21-، 14-، 7-، 0، 7، 14 و 21 نسبت به زايش با استفاده از لوله هاي 5 ميلي ليتري تحت خلأ حاوي ماده ضدانعقاد هپارين، قبل از مصرف خوراك صبح از محل سياهرگ گردن صورت پذيرفت و پس از جداسازي پلاسما، هورمون رشد و فاكتور رشد سبه انسوليني-1 تعيين گرديد. داده‏هاي حاصله با استفاده از نرم افزار آماري SAS تجزيه و تحليل شد. اثرات ثابت شامل: تيمار (سطوح مختلف مكمّل بربرين)، زمان نمونه گيري و اثر متقابل آن‌ها بود و هر بز در تيمار به‌عنوان اثر متغير در نظر گرفته شد. براي مقايسه ميانگين تيمارها نيز از آزمون توكي كرامر استفاده گرديد. نتايج و بحث: غلظت هورمون رشد در روز زايش با مصرف مكمّل بربرين تمايل به كاهش نشان داد (095/0 = P). به همين ترتيب، در روزهاي 7 و 14 دوره‌ي بعد از زايش نيز بزهاي مكمّل شده با 2 و 4 گرم بربرين در روز غلظت هورمون رشد كم‌تري داشتند (05/0 ≥ P). همچنين، تغذيه‌ي مكمّل بربرين منجر به افزايش غلظت فاكتور رشد شبه انسوليني-1 در روزهاي 0 و 7 نسبت به زايش شد (05/0 ≥ P). در تأييد يافته‌هاي حاضر، گزارش شده است كه بربرين مي‌تواند به‌عنوان تحريك‌كننده‌ي محور سوماتوتروپيك عمل كند. اين تركيب زيست‌فعّال با فعّال كردن مسيرهاي سلولي متعدّدي از جمله PPAR-g و AMPK سبب افزايش فاكتور رشد شبه انسوليني-1 و تحريك محور سوماتوتروپيك مي‌شود. نتيجه گيري كلي: استفاده از 2 و 4 گرم مكمّل بربرين سبب كاهش غلظت هومون رشد و افزايش سطح فاكتور رشد شبه انسوليني-1 طي دوره‌ي پس از زايش شد كه مؤيّد اثر محرّك اين آلكالوئيد گياهي بر محور سوماتوتروپيك بزهاي شيري است.