مقايسه برخي مدل‌هاي رشد در بره‌هاي نر نژاد لري

مقدمه: در پرورش حيوانات اهلي و براي كمك به پرورش‌دهندگان جهت بهبود برنامه‌هاي تغذيه‌اي و اصلاح‌نژادي مي‌توان از مدل‌سازي رياضي استفاده كرد تا ميزان صحت و سوددهي اين فعاليت‌ها بهبود يابد. صفت اصلي مورد توجّه پرورش‌دهندگان گوسفند در ايران، وزن بدن در سنين مختلف است، كه اثر عمده اي بر درآمد دامدار دارد. اگر رشد و نمو حيوانات به خوبي كنترل شود منجر به ايجاد گله‌اي با اندازه بدن همگن و نرخ رشد بهتر مي‌شود. هدف از تحقيق حاضر، تعيين مناسب‌ترين مدل غير خطي توصيف‌كننده رشد در بره‌هاي نر نژاد لري بود. مواد و روش‌ها: داده هاي مورد استفاده شامل صفات وزن بدن از تولد تا شش ماهگي 100 رأس بره نر لري بود. در هنگام آناليز از اطلاعات بره‌هايي استفاده شد كه داراي حداقل 4 ركورد وزن بدن بودند. از پنج مدل سه پارامتري وُن‌برتالانفي، گومپرتز، برودي، لجستيك و ورهولست و يك مدل دو پارامتري نمايي منفي براي مدل‌سازي رشد استفاده شد. برازش مدل‌هاي رشد مختلف با استفاده از رويه NLIN و روش تكرار گوس- نيوتن برنامه آماري SAS (نسخه 1/9) انجام شد. از معيارهاي ضريب تعيين (R^2)، جذر ميانگين مربعات خطا (RMSE) و شاخص اطلاعات آكائيك (AIC) براي مقايسه مدل‌ها استفاده شد. نتايج و بحث: مقايسه مدل‌هاي رشد غير خطي مختلف توسط معيارهاي نيكويي برازش مختلف نشان داد، مدل برودي مناسب‌ترين مدل توصيف كننده رشد در بره‌هاي نر لري بود. از لحاظ برازش منحني رشد پس از برودي به ترتيب مدل‌هاي وُن‌برتالانفي، گومپرتز، ورهولست، لجستيك و نمايي منفي قرار گرفتند. فراسنجه‌ي وزن بلوغ مجانبي در مدل برودي به عنوان مناسب‌ترين مدل رشد بالاتر از ساير مدل‌ها برآورد شد. همبستگي بين دو فراسنجه‌ي‌ وزن بلوغ مجانبي و نرخ بلوغ در همه مدل‌هاي رشد مورد بررسي منفي به دست آمد. رابطه منفي بين اين دو فراسنجه نشان دهنده اين است كه دام‌هايي سريع‌تر بالغ خواهند شد كه وزن بلوغ سبك‌تري داشته باشند. نتيجه‌گيري كلي: نتايج تحقيق حاضر نشان مي‌دهد كه مي‌توان از مدل رشد برودي براي پيش‌بيني وزن زنده گوسفندان لري در سنين بالاتر، از روي داده‌هاي وزن بدن در سنين اوليه استفاده كرد. همچنين از منحني رشد برودي مي‌‌توان در راستاي بهبود مديريت گله‌هاي اين نژاد و كمك به بهينه‌سازي فعاليت‌هاي مديريتي و تصميم‌گيري در مورد انتخاب حيوانات داراي پتانسيل توليد بالا كمك گرفت.