تحليل مقايسه اي انسان كامل در گلشن راز شبستري و مرصادالعباد نجم الدين رازي

Comparative analysis of the perfect man in Golshan Raz Shabestari And Mersad al- Abad Najmuddin Razi

چكيده انسان شگفت انگيزترين و پيچيده ترين آفريدۀ خداست كه با وجود كشش هاي جسماني و غرايز نفساني، جنبۀ الهي و ملكوتي نيز، در نهاد اين خلاصۀ آفرينش تعبيه شده و به خاطر اين دوبعدي بودن، پيوسته در تكاپوست كه به جنبۀ حقيقي خويش دست يابد و براي نيل به اين هدف عالي در مسير سير و سلوك الي الله قرار مي گيرد. در اين مسير پرفرازونشيب، سعي در رهايي روح خود از بندهاي تعينات و هواجس نفساني دارد تا دل، كه خلاصۀ وجود اوست، صافي گشته و آيينۀ تمام نماي اسما و صفات حق گردد و به جايي برسد تا بشود انسان كامل . چنين انساني كه خلاصۀ وجود آفرينش، نخستين مخلوق و اشرف مخلوقات است، ساير موجودات به سبب طفيل وجود آفريده شده اند؛ به اين جهت مقام ولايت را داراست كه مي تواند واسطۀ بين حق و خلق باشد. موضوع اين مقاله در راستاي ديدگاه شيخ محمود شبستري در گلشن راز و نجم الدين رازي در مرصادالعباد با هدف واكاوي خصوصيات انسان كامل است كه با روش توصيفي-تحليلي انجام شده است. نتايج تحقيق حاكي از آن است كه شبستري و نجم الدين رازي در مورد انسان كامل، آبشخورهاي فكري تقريباً يكسان دارند؛ به‌گونه‌اي كه معتقدند كه جميع مراتب الهي و كوني از عقول و نفوس كلي و جزئي و مراتب طبيعت تا آخر تنزلات وجود، مرتبت انسان كامل است؛ اين چنين انساني كه خليفۀ الله است، شايستگي مقام نبوت و ولايت را دارد كه مي تواند راهبر گمراهان شود تا از خواب غفلت بيدار شوند و به هدف غايي شان كه خودشناسي و به‌تبع آن خداشناسي است، برسند.