بررسي عنصر راوي يا زاويۀ ديد (صنعت التفات) در شعر حافظ

Check the mental element or point of view (Industry favor) in Hafez s poems

غزل و خاصه غزلهاي حافظ، به دليل برخورداري از محتواي عرفاني و عشقي، جنبه هاي زباني و ادبي، درون مايه هاي اجتماعي و اخلاقي و ... حائز اهميت و قابل بررسي است. اما در اين نوشته از نگاه ديگري كه جنبۀ روايتي و داستاني است به آن پرداخته مي شود. در ادب فارسي داستانهاي شعري و حكايات ادبي در قالبهاي مختلف و محتواهاي گوناگون، بسيار است اما تطبيق غزل با اين مقولۀ ادبي كمتر مورد توجه بوده است . غزل مي تواند داستاني كوتاه از موضوعي خاص يا روايتي از سرگذشت كسي و بيان حالي يا گزارش خوابي و ... باشد. چنانكه حافظ با توجه به اين ابداع ادبي و به مدد فضاسازي وتصويرآفريني و خيال شاعرانه، به گونه اي خيال انگيز به روايت حوادث يا بيان حال وگزارش عواطف پرداخته و با توجه به نوع روايت، خواننده را براي درك متن و معناي آن مشاركت داده است . از آنجا كه در زمينة التفات و روايت در شعر حافظ به جز مقالات « بهره‌گيري از روايتهاي داستاني در غزلهاي حافظ»، سخنراني دكتر صابر امامي، «زمان، روايت، ابديت در شعر حافظ» از عليرضا نيكويي، «مخاطب شناسي حافظ ...» از دكتر فتوحي، « شيوۀ دوم شخص در تخلصهاي حافظ» از ليلا رضايي و « بازنگري معنايي در التفات...» از هما رحماني و مواردي از اين دست، مقاله اي با اين نگاه، نگارش نشده است، نگارنده در اين مقاله ضمن اشارۀ كوتاهي به اين ابداع ادبي و داستان وارگي برخي غزلها، به بررسي اين عنصر مهم داستان، يعني زاوية ديد (راوي) و انواع گوناگون آن، نحوةكاربرد و تنوع آن در غزل حافظ، كه از ديدگاه ادبي با صنعت التفات نزديكي و تا حدي برابري دارد، مي پردازد.