دكترين عشق بر پايه پارادايم هاي سعدي و خواجه نصيرالدّين طوسي (پديدارشناسي بابِ سوم بوستان و فصلِ محبّت اخلاق ناصري)

Love Doctrine on the Basis of Saadi and Nassir-al-Din Tousi’s Paradigms: Investigating Phenomenology in Boustan’s Third Chapter and in Akhlaq-e Naseri’s Chapter on Affection

چكيده سعدي و خواجه نصيرالدّين طوسي از مفاخر ايراني سدة هفتم هجري به شمار مي آيند كه آثارشان در شكل دهي انديشه هاي پس از خويش تأثيراتِ ارزنده اي داشته است. مفاهيم «عشق و محبّت» از اصطلاحاتِ كليدي انواعِ ادبيِ غنائي و تعليمي ما و از موضوعات پركاربرد و مهمِّ مورد استفاده اين دو چهره است كه با معاني و ديدگاه هاي متفاوتي مورد استفاده قرار گرفته اند؛ بنابراين نيازمندِ مقايسه و بازشناسي بر اساس پارادايم-هاي تشكيل دهندة آنها مي باشد. در اين پژوهشِ بنيادي با شيوة تحليلي – توصيفي، نگارنده با پديدارشناسيِ باب سوم بوستان سعدي و فصلِ محبّت اخلاق ناصريِ خواجه نصير - كه از آثارِ بزرگِ ادب تعليمي فارسي به شمار مي آيند– به ارائة نظام فكري مُبتني بر اصولِ خاصِّ اين دو چهره تحت عنوان «دكترين عشق و محبّت»، اقدام كرده است و ضمن بهره جويي از اصطلاحاتي همچون پارادايم، دكترين، پديدارشناسي و مانيفست - كه در دانش هاي ديگرِ انساني پيشتر مورد استفاده بوده - سعي نموده روزنه اي جديد براي رويارويي با متونِ ادبي كلاسيك فارسي بگشايد. در ساية اين نگرش، درك مفاهيم كليدي مطروحه در اين آثار براي فارسي زبانان در كوتاه ترين شكل، ممكن مي شود. در مقالة حاضر پس از بيان پارادايم ها وپديدارشناسي مفاهيمِ مرتبط، مقايسه و تطبيق ديدگاه هاي اين دو شخصيت، شكل گرفته و نهايتاً دكترين آنها ارائه گرديده است. بديهي است دكترين پيشنهادي، در معنايي عاريتي است و بر پاية آن، تشابهات و تفاوت هاي ديدگاه هاي اين دو در خصوص موضوع مورد بحث اجمالاً تبيين گرديده است و به مهمترين عواملي كه به وجود آورندة اين انديشه ها بوده نيز اشاره شده است.