بررسي عناصر فراواقعي و شفابخش در شاهنامه و نارت نامه

Analyzing the surrealist and healing elements in Shahnameh and the Ossetian tale of Nart

در اين مقاله به بررسي مظاهر فراواقعيت و نيز جاودانگي در نارت نامه، اسطوره حماسي اوسِتيا و نيز شاهنامه پرداخته ايم. جاودانگي مقوله اي متافيزيكي و نقطه عكس مرگ است. جاودانگي انسان به شكلي طبيعي و به عنوان موجودي طبيعي كه به طور مادرزاد از راه زاد و ولد به وجود مي آيد و به عبارتي جاودانگي روح و جسم وي به صورتي طبيعي ناممكن است. اما آدمي از رهگذر رويا، خيالبافي و اسطوره آرزوهاي ناممكن خود را كه يكي از آن ها جاودانگي است، تحقق مي بخشد. روش به كار رفته در تحقيق كتابخانه اي است. نتايج بدست آمده نشان داد كه در شاهنامه عناصر شفابخش عبارتند از: 1- مهره اي كه در اختيار هوشنگ، طهمورس و جمشيد بود و كيخسرو با آن، جراحت گستهم را معالجه نمود. 2- نوشدارويي كه كاووس از دادنش به رستم براي شفاي جراحت سهراب خودداري كرد و نوشداريي كه سيمرغ در اختيار زال قرار داد تا زخم هاي رستم و رخش را در نبرد با اسفندريار التيام بخشد. عناصر فراواقعي در شاهنامه عبارتند از: 1- جام جهانبيني كه كيخسرو در آن آينده را مي ديد، 2- مهره اي كه با آن مي توان حوادث آينده را ديد و اسكندر و خضر به كمك آن توانستند از تاريكي نجات و به كليد جاودانگي دست يابند. 3- سخن گفتن و كردارهاي غيرطبيعي حيوانات، گياهان و موجودات بيجان كه گاه سخن مي گويند و به انسان ها در شرايط دشوار ياري مي رسانند. در نارت نامه نيز حيوانات و گياهان و گاه اشياء (حلقه ي غول يك چشم) از كردار مابعد طبيعي برخوردارند و به سخن در مي آيند. همچنين مظاهر جاودانگي و عناصر شفابخش در نارت نامه عبارتند از: مهره مار، چشمه حيات و سيب طلايي نارت ها، همسر ناشران-آلدار، درياچه شير و اكسير جاني، آدازا – دختر خورشيد و تازيانه نمدي اواستيرجيِ آسماني.