تحليل و رمزگشايي روانكاوانه داستان كوتاه سه قطره خون اثر صادق هدايت بر مبناي نظريه ميل در روانكاوي ژك لكان و مفهوم آژانسمان در انديشه ژيل دلوز

Analysis and Reading of Three Drops of Blood (Se qatre khūn) by Sadegh Hedayat with Lacanian Psychoanalysis

از نظر روانكاوي، كار هنري را مي‌توان از چند جنبه بررسي كرد، يكي اينكه محتواي كار به طور كلي رواني تحليل شود. ديگر اينكه يك يا چند شخصيت داستان و روابط آنها از نظر منش‌شناسي و انگيزه‌هاي ناخودآگاه و كشمكشهاي دروني آ‎نها مورد توجه قرار گيرد. يا اينكه از طريق كندوكاو محتوا و تحليل شخصيتها و به خصوص شخصيت اصلي داستان نقبي به شخصيت نويسنده و انگيزه‌هاي پنهان او بزنيم. زيرا هنرمند در لحظه‌ي آفرينش فراتر از آرزوها، انگيزه‌ها، احساسها و كشمكشهاي پنهان و آشكار خود نمي‌رود. متون روانكاوي و روانشناسي بر ادبيات و هنر تأثير گذارده‌اند كه كمتر كار ادبي عمده‌اي است كه از اين تأثير بي‌بهره باشد. اين تأثير، چه در فرم چه در محتوا (ولي بيشتر در محتوا)، به اندازه‌اي است كه امروزه گاه نمي‌توان ادبيات و روانكاوي را از هم جدا كرد. داستان سه قطره خون واقعيات اجتماعي زمان خود را بازتاب مي‌دهد و ناتواني شخصيت‌هاي آن را در زير سيطره ساختارهاي ميل و قدرت آشكار مي‌سازد. در ميان داستان هاي هدايت «سه قطره خون» از جايگاه ويژه و خاصي برخوردار است. به عقيده بسياري از منتقدان ادبي، سبك داستان پردازي هدايت در اين داستان، نمونه تمام عيار سبك داستان نويسي خاص اوست. اين داستان با درون مايه رازآلود و سمبليك خود و ساختار پاره پاره و نامنسجم و روايت هاي گسيخته از وقايع نامرتبط، به خوبي نمايانگر نگرش خاص نويسنده به جهان پيرامون و همچنين جهان بيني ذهني اوست. درواقع هدايت در اين داستان با استفاده از عناصر سوررياليستي و مدرنيستي، پيرنگي نامتعارف و بديع خلق كرده است كه به وسيله آن نگرش ابهام آلود و شك گرايانه خود به رويدادهاي جهان هستي را به تصوير مي كشد. نظريه ميل در انديشه روانكاوي لكان به تحليل جنون و رانه هاي منجر به پسيكوز كمك مي كند و نظريه آژانسمان در نظريه ژيل دلوز هم به درك تازه اي از كليت داستاني مبتني بر شدن و رويداد ياري مي رساند.