مقايسه سيماي زن در دو منظومه خسرو و شيرين و فرهادنامه

Comparison of the Woman visage in two poems Khosro and Shirin and Farhadnameh

آثار ادب غنايي بازتاب مباحث مطرح جامعه و بيانگر ديدگاه ها و آرمان هاي شخصي خالقان آن هاست. نگاه به زنان و نقش و جايگاه آنان در اجتماع از ديرباز يكي از مهمترين مباحث اجتماعي و فرهنگي كشورمان بوده است. نظامي گنجوي، بزرگترين منظومه سراي ادب كلاسيك ايران است كه شخصيت زنان در منظومه هاي او نقشي برجسته و چشمگير دارد؛ «خسرو و شيرين» از اين منظر جايگاه ويژه اي داشته و مقلّدان آثار نظامي، نظيره هاي بسياري را از آن سروده اند. از جملۀ آن ها منظومۀ «فرهادنامۀ» عارف اردبيلي، از مقلّدان كمتر شناخته شدۀ نظامي در قرن هشتم هجري، است. در اين پژوهش كه با روش توصيفي- تحليلي و به هدف شناخت و تبيين بينش دو شاعر نسبت به ارزش وجايگاه زنان انجام شده، ويژگي هاي شخصيت هاي زن اصلي و تأثيرگذار در اين دو منظومه بر پايۀ توصيفات دو شاعر و همچنين گفتارها و رفتارهايشان با يكديگر مقايسه شده است. نتايج نشان مي دهد ديدگاه نظامي در «خسرو و شيرين»، نسبت به جايگاه زنان در جامعه ديدگاهي آرماني مبتني بر «من» شخصي او و مطابق تعريف ادب غنايي -كه شاعر روايتگر انديشه ها، احساسات و آرمان هاي خود است- مي باشد؛ حال آنكه عارف اردبيلي تحت تأثير انديشه هاي غالب در عٌرف و فرهنگ جامعۀ زمان بر اساس «من» اجتماعي خود نگاهي تحقيرآميز و زن ستيزانه دارد.