معيار فَبَك در سه داستان كوتاه از هوشنگ مرادي كرماني (چهارراه، كلاه‌ها و ابراهيم)

P4C Criterion in Three Short Stories by Hooshang Moradi Kermani (The Intersection, The Hats, Abraham)

چكيده پويايي و پيشرفت هر جامعه‌اي در گرو نظام تعليم و تربيت و اثربخشي روش‌ها و رويكردهاي آن است؛ از اين رو انديشمندان حوزۀ تعليم و تربيت پيوسته در جستجو و ارائۀ الگوهاي آموزشي مؤثرتر و متناسب با نيازهاي روز جامعه بوده‌اند. برنامۀ فلسفه براي كودكان، با چنين دغدغه‌اي، در نيمۀ دوم قرن بيستم، شكل گرفت. هدف اين برنامه كه محصول نوآوري پروفسور متيو ليپمن در عرصۀ تعليم و تربيت است، تبديل نمودن كودكان به افرادي متفكر، نقاد و كاوشگر و نيز شهرونداني منطقي و بهره‌مند از قدرت استدلال و قضاوت و داوري درست مي‌باشد. اين برنامه اهداف خود را در قالب روايت پياده مي‌سازد؛ بدين طريق كه گره‌ها و چالش‌هاي زندگي را در لابه‌لاي متون داستاني مي‌گنجاند و آن‌ها را به مخاطب كودك عرضه مي‌كند تا كودكان با خواندن اين متون و انديشه و تبادل نظر پيرامون آن‌ها، بهترين و مؤثرترين راه‌حل‌هاي مواجهه با اين گره‌ها و چالش‌ها در زندگي واقعي را، فرابگيرند. داستان‌هاي برنامۀ فبك مي‌بايست از سه جنبۀ ادبي، فلسفي و روانشناختي، بسندگي و غناي لازم را داشته باشند. با نقد ادبيات داستاني كودك و نوجوان هر كشور، از منظر برنامۀ نوين فلسفه براي كودكان، مي‌توان آثاري هم‌سو با اين برنامه پيدا كرد و بخشي از نياز اين برنامه به متون درسي برگرفته از فرهنگ كشور مورد نظر را جبران نمود. پژوهش حاضر در راستاي چنين هدفي صورت مي‌گيرد. در اين پژوهش كه روشي توصيفي- تحليلي دارد و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي صورت مي‌گيرد، سه داستان كوتاه «چهارراه»، «كلاه‌ها» و «ابراهيم»، از مجموعه‌داستان پلوخورش هوشنگ مرادي كرماني انتخاب و در پرتو نظريۀ فلسفه براي كودكان، بررسي شده است. يافته‌هاي پژوهش مبين اين نكته است كه داستان‌هاي منتخب، در هر سه محور برنامۀ فبك ظرفيت‌هاي چشمگيري دارند؛ اگر چه اشكالاتي نيز به آن‌ها وارد و مستلزم بازنويسي است.