ديدگاه مشترك به عشق و بررسي حقوق زن در اشعار نزار قبابي و سيمين بهبهاني

A common view of love and the beloved in the poems of Nizar Gabbani and Simin Behbahani

سيمين بهبهاني بزرگ شاعر معاصر، يكي از ستون‌هاي شعر نوين فارسي است. بخشي مهم از ميراث شعري سيمين بهبهاني را تغنيات، غزل‌ها و اشعار عاشقانه او بر‌مي‌سازد. پژوهش حاضر كه با روش توصيفي-تحليلي به مقايسه مضامين عاشقانه و توجه به معشوق زميني دراشعار اين دو شاعر پرداخته ابتدا به ارايه تعريفي مختصر از عشق و همچنين مختصري از زندگينامه مهدي اخوان ثالث و نزار قباني پرداخته و در ادامه مضامين مشترك در شعر دو شاعر را با ارايه نمونه‌هاي شعري بررسي كرده است. اين پژوهش مي‌نماياند كه ميان ديدگاه دو شاعر نسبت به معشوق زميني تفاوت‌ها و شباهت‌هايي وجود دارد. هر دو شاعر عشق را سرنوشتي محتوم مي‌دانند و نسبت به معشوق زميني نظري ايجابي دارند. سيمين بهبهاني و نزار قباني از چهره هاي شاخص شاعران نوستالژيك ادبيات معاصرند كه بنا بر ضرورت و نياز جامعه اي كه در آن زيسته اند، به سرودن اشعار عاشقانه پرداخته اند. عشق در اشعار اين دو شاعر از سطح محدود عواطف دو انسان نسبت به هم فراتر رفته و به عقيده اي مستحكم براي نجات بشريت از غم و اندوه ها و ساختن مدينه فاضله بدل گشته و در حقيقت، جوهره حقيقي نجات انسان و انسانيت شده است. اين دو شاعر بين وجدان و عشق فردي و جمعي خويش پيوند برقرار كرده اند كه اين مهم در اشعار نزار قباني بارزتر است. از اين رو، در عاشقانه هايشان از عشق به وطن، آزادي و انسانيت سخن گفته اند كه نگرش رمانتيك و در عين حال، واقع گرايانه آن ها با زبان نرم و زلال شعريشان بر اثر گذاري اين اشعار در بين مخاطبين مي افزايد. سيمين بهبهاني و نزارقباني از چهره هاي شاخص شاعران نوستالژيك ادبيات معاصرند كه بنا بر ضرورت و نياز جامعه اي كه در آن زيسته اند، به سرودن اشعار عاشقانه پرداخته اند. عشق در اشعار اين دو شاعر از سطح محدود عواطف دو انسان نسبت به هم فراتر رفته و به عقيده اي مستحكم براي نجات بشريت از غم و اندوه ها و ساختن مدينه فاضله بدل گشته و در حقيقت، جوهره حقيقي نجات انسان و انسانيت شده است.. از اين رو، در عاشقانه هايشان از عشق به وطن، آزادي و انسانيت سخن گفته اند كه نگرش رمانتيك و در عين حال، واقع گرايانه آن ها با زبان نرم و زلال شعريشان بر اثر گذاري اين اشعار در بين مخاطبين مي افزايد. تاكيد اغلب شاعران بر مفهوم عشق با وجود همه ناكامي ها و سختي ها از آن روي بوده كه عشق و محبت در سامان دهي جامعه آرماني و ايجاد سلامت رواني جامعه موثر است باتوجه به اين مهم اين جستار در پي آن است تا با روش توصيفي تحليلي به بررسي شاخصه هاي عشق در اشعار اين دو شاعر پرداخته و گوشه اي از افكار و تلاش هاي اين دو اديب را در جهت تعالي جامعه شان بازگو كند در ادبيات معاصر ايران و عرب در شاخه شعر غنايي، سيمين بهبهاني و نزار قباني دو شاعر مطرح و نام آشنا به شمار مي روند. عشق،كهن ترين و در عين حال، پيچيده ترين مضمون ادبيات غنايي، در شعر اين دو شاعر نمودي عيني دارد .نزار قباني،شاعر زن و شراب، نگاه سنتي و مدرن را در مورد زن و عشق با هم تلفيق كرده و تصويري جديد از معشوقه ارايه داده است، تصويري كه هدف غايي آن تلطيف نگاه مردسالار جامعه عرب نسبت به زن است.زبان شعر او نيز بسيار لطيف و عام فهم است، به گونه اي كه جامعه در شكل هاي مختلف به خوبي با آن ارتباط برقرار كرده است.در شعرسيمين بهبهاني اگر چه معشوق به اندازه شعر نزار قباني حضور و نمود ندارد، اما آميزش نگاه سنتي و مدرن به خوبي نمايان است.سيمين بهبهاني از يك سو پايبند به جريان شعر غنايي سنتي است.بر اين اساس، در شعر او معشوق هنوز تيپيك و كليشه اي است. از سوي ديگر، شخصيت زن به فراتر از مرزهاي تن ارتقا يافته است. زبان سهل ممتنعِ سيمين بهبهاني از ديگر مواردي است كه باعث شباهت ويژگي هاي شعر وي با نزار قباني مي گردد. اين مقاله مي كوشد مضامين عاشقانه را در دو اشعار شاعر تغزلي معاصر مورد مطالعه قرار دهد و ويژگي هاي عشق و معشوق را در آثار آن ها مقايسه كند . دانشجوي دكتري زبان وادبيات فارسي دانشگاه آزاد خدابنده