بررسي هنجارگريزي نحوي درمناجات خمس عشرامام سجادعليه السلام

A study of syntactic aberrations in the prayers of the fifth of Imam Sajjad (as)

هنجارگريزي عبارت است از به هم ريختن و شكستن شيوه ي رايج زبان با نگاهي هنرمندانه كه به واسطه ي آن عناصر زيبايي شناختي و ادبي كلام فرصت ظهور پيدا مي كنند. گاهي اوقات زبان به شكلي ماهرانه از شكل معيار و متداول خود خارج و وارد عرصه ي تازه اي مي گردد. اين خروج از روند عادي و رايج زبان باعث برجسته شدن واژگان و تركيب هاي زباني مي شود. هر نوع انحراف از فرم خود كارزبان و ايجاد دگرگوني در ساختار نحوي جملات در صورتيكه به زيبايي آفريني منجر شود تحت عنوان هنجارگريزي نحوي مي گنجد. مناجات خمس عشر امام سجاد (ع) كه يكي از نمونه هاي بارز فصاحت و بلاغت مي باشد داراي جنبه هاي مختلف زيبايي ادبي از جمله هنجارگريزي نحوي در سخنان ايشان هست. پژوهش حاضر از ديدگاه هنجارگريزي نحوي و با روش توصيفي – تحليلي در سايه سبك شناسي ساختارگرا به مناجات خمس عشر پرداخته است. نتيجه پژوهش نشان مي دهد كه تقديم و تأخير هدفمند اركان جمله با اهدافي چون تخصيص، تأكيد، رعايت هماهنگي و مراعات نظم كلام؛ حذف برخي عناصر ساختاري براي نشان دادن عظمت، مذمت و برانگيختن هيجانات و تخيلات مخاطب و موارد مختلف التفات در ضماير كه باعث تغيير سبك يكنواخت متن مي شود، ازپربسامدترين هنجارگريزي نحوي در مناجات خمس عشر به شمار مي آيد كه باعث برجسته سازي متن شده و به تبع آن معاني ويژه اي را به مخاطب القا نموده است. واژه هاي كليدي: مناجات خمس عشر، هنجارگريزي نحوي، فورگراندينگ، انواع حذف.