نگاهي به مضامين نوستالژيك در ادبيات فارسي

An Overlook on Nostalgic Contents in Persian Literature

مضامين نوستالژيك از عوامل تاثيرگذار در آثار هنري است كه از ديدگاه روان شناختي، در كلام ادبي نيز مورد توجه است. آرزوها و رخدادهاي فردي و تجربيات اجتماعي ناشي از محيط شاعر يا نويسنده، نقش ويژه اي در توجه خودآگاه يا ناخودآگاه او به مفاهيم نوستالژيك دارد. اين پژوهش با به كارگيري شيوه اي كتايخانه اي، سعي دارد كاربرد انواع مضامين نوستالژيك در كلام ادبي را در دو دستۀ نوستالژي اجتماعي و فردي و هريك در دو شكل گذشته نگر وآينده نگر مورد بررسي قرار دهد. در مقايسۀ ميزان بهره گيري شاعران و نويسندگان از انواع مفاهيم نوستالژيك؛ چنين دريافت مي شود كه مضامين فردي در مقايسه با مضامين اجتماعي و مضامين گذشته نگر در مقايسه با مضامين آينده نگر، سهم بسيار بيشتري در كاربرد مفاهيم نوستالژيك در كلام ادبي دارند. حسرت دوران كودكي، ياد ايام جواني، حسرت عمر گذران، ياد عزيزان ازدست رفته، ياد ايام وصال، يادآوري اشياء، ابزار و بناهاي قديمي، دوري از زادگاه، يادآوري سلامت ازدست رفته، فراخي نعمت گذشته و يادكرد خلوص و معنويت پيشين، تنهايي و دلتنگي، ذكر خاطرات خوب گذشته و نيز بو، عطر و رنگ خاطره انگيز از مهم ترين مضامين فردي گذشته نگر در مضامين نوستالژيك تاثيرگذار در آثار ادبي به شمار مي آيند.