اصول و مباني مديريت از منظر فقه

حقيقت فقه كه از زلال كتاب و سنت تغذيه ميكند، برنامه دين براي زندگي انسان است و تأمين كننده سعادت دنيوي و اخروي آنان در ابعاد گوناگون فردي و اجتماعي و جسمي و روحي است و بشر را به مقامات عالي انساني و بهره مندي از نعمت بزرگ رضا و خشنودي خداوند تبارك وتعالي رهنمون مي سازد. فقه راهنماي عمل انسان مسلمان مطابق فرهنگ اسلامي بوده و زندگي شخصي و اجتماعي او را فراميگيرد. با توجه به تحولات و پيشرفتهاي حاصلشده در علوم بشري، فقه مطلوب، افزون بر غناي نظري فقه موجود، بايد در مقام عمل نيز كارآيي و گره گشايي بيشتري داشته و ورود گسترده تري به ويژه در عرصه اجتماع بنمايد؛ به خصوص پس از پيروزي شــكوهمند انقلاب اســلامي كه فقه اهلبيت با تمام قامت وارد زندگي انســان ها و اجتماع شــده و هماوردي با ساير نظريه ها و انديشه هاي ساخته و پرداخته بشري را آغاز نموده است. ازاينرو پرداختن به حوزه هاي جديدي كه فقه بايد به آنها ورود پيدا كند، ضــروري اســت؛ زيرا فقه علم محوري در حوزه هاي علميه شـيعه بوده كه با تلاش سـترف فقه اي عظام طي قرون متمادي، از جهت منابع به متقنترين آن و از نگاه روشي به نظام مندترين روش ها استوار است. اضافه شدن واژه »فقه« به هريك از حوزه هاي علوم بشري، چتر نگاه ديني را به آن مي گستراند و روشمند، مباحث آن علم را به پژوهش نشسته و به نقد مي كشد و سخن دين را رخ مينمايد. با توجه به اينكه فقه ناظر به عمل بوده و كاربردي اسـت، با بخش هاي زيادي از مباحث مديريت همافق اسـت؛ زيرا فقه به دنبال تبيين ارتبا طات انســان در زندگي دنيايي اســت؛ نظير ارتباط با خداوند متعال، ارتباط با خود، ارتباط با ديگران و ارتباط با اشياء. مديريت نيز در واقع تنظيم امور مربوط به انسان است كه از اين جهت قرابت ويژهاي بين اين دانش و فقه برقرار ميش ود. تلاش فقه مديريت در واقع كشف و استنباط نظام مديريتي از ديدگاه اسلام است، كه اين كوشش مي تواند منتهي به توليد دانش »مديريت اسلامي« بشود. فلسفه فقه اداره زندگي بشر است؛ فقه به معناي عام آن كه معادل معارف اسلامي محسوب مي شود تمامي ابعاد زندگي فردي و اجتماعي ان سان را شامل مي گردد و مباحث مرتبط با مديريت در جامعه اسلامي نيز از جايگاه ويژ ه اي در منظومه فقه برخودار است و در جايجاي فقه مورد توجه قرار گرفته است كه با كشف و استنباط نظام مربوط، ميتواند پاسخگوي نيازهاي نظري و كاربردي اين حوزه باشد.