ايرادات و موانع رسيدگي در آيين دادرسي مدني و تحليل تطبيقي هر يك از آن ها

پژوهش حاضر در صدد تحليل ماهيت ايرادهاي ماده 84 قانون آيين دادرسي مدني بر مبناي تقسيم بندي دفاعيات به شكلي و ماهوي است. چون دفاع در برابر دعواي خواهان به دو شيوه ي انكار اصل ادعا و به چالش كشيدن آن ( دفاع ماهوي ) و يا اعتراض به چگونگي اقامه دعوا و نقض قواعد دادرسي ( دفاع شكلي ) مي تواند انجام گيرد. در مقاله حاضر، با تحليل تطبيقي حقوق ايران در حقوق كشور فرانسه و نيز متناسب با فقه شيعه، موانع رسيدگي در آيين دادرسي مدني مطالعه ، بررسي و مورد نقد واقع شده است. در قانون آيين دادرسي مدني ( اعم از سابق يا فعلي ) سه شيوه ي دفاع معرفي گرديده است كه عمدتاٌ به عنوان ابزارهاي مهمي در دست خوانده محسوب مي شود و به كمك آن ها ممكن است رأي به نفع وي صادر گردد. اين سه شيوه عبارتند از: 1) ايراد، 2) طرح يكي از موانع رسيدگي، 3) دفاع ماهوي. اما با وجود اين، هيچ يك از مفاهيم مذكور در قانون آيين دادرسي مدني به درستي تعريف نشده و از يكديگر تفكيك نگرديده اند. در اين پژوهش با بررسي تطبيقي در حقوق كشور فرانسه و فقه شيعه، موانع رسيدگي از ايرادات جدا شده است و در مواردي كه به سبب وجود مانع، دعوا قابل طرح نيست، صدور قرار عدم استماع دعوا، پيش بيني و مورد بحث قرار گرفته است زيرا گاه با وجود مانع رسيدگي، نيازي به دفاع خوانده در ماهيت دعوا و صدور قرار رد دعوا نيست. به علاوه، در موردي كه مانعي براي رسيدگي وجود دارد قرار عدم استماع صادر مي شود و اين قرار مادام كه مانع برطرف نشده از اعتبار امر مختوم برخوردار است. از اين رو، بهتر است قانونگذار اين طريقه دفاعي را در حقوق كشور ما به عنوان يك روش دفاع از ايرادات مجزا كند تا بدين ترتيب از تعداد دعاوي مطرح شده در دادگاه ها به نحو بارزي كاسته شود.