بررسي مقايسه اي « تعريف قصاص»با نگاهي به آراء فقهاء اماميّه و اهل سنت

عنوان پژوهش حاضر «بررسي مقايسه‎اي تعريف قصاص با نگاهي به آراء فقهاء اماميّه و اهل سنت» مي‎باشد. با اين كه تبيين مفاهيمي چون «قصاص» و «قَوَد»، لازمه‎‎ي فهم درست و دقيق متون فقهي و مواد قانوني بوده و تبيين آن ها، مانع از خروج موضوعي مي گردد امّا با اين حال تعريفي جامع و كامل از قصاص به معناي دقيق اصطلاحي-نه از سوي قانون گذار و نه از سوي فقهاء- بيان نشده و فقط معناي لغوي قصاص مورد بررسي قرار گرفته كه گاهاً همان معناي لغوي، تعريف اصطلاحي قصاص نيز تلقي شده است. در پژوهش حاضر به روش توصيفي-تحليلي و با بهره گيري از روش كتابخانه اي، ضمن بررسي مقايسه‎اي معنا و مفهوم «قصاص» در آراء و آثار فقهاء اماميّه و اهل سنت، به تبيين مفهوم «قَوَد» و مقايسه آن با «قصاص» پرداخته شده است. در واقع قصاص از ريشه ي «قَصَّ» به معناي «تبعيّت و پيگري»، مشتق شده و مراد از قصاص در اصطلاح فقهي، يك نوع حق خاصِّ مجازات بوده كه در جنايات عمدي، اعمّ از قتل، قطع عضو، ضرب، جرح و زوال منافع، براي مجنيٌ عليه يا وليّ او نسبت به جاني قرار داده شده است و در استيفاي اين حق لازم است كه مماثلت و مساوات،كمّاً و كيفاً رعايت شود، از اين رو مجازات شمردن «قصاص» با مفهوم مدرن مجازات قابل تطبيق نمي باشد. همچنين «قصاص» داراي معنايي عامّ بوده كه شامل قصاص نفس و قصاص عضو مي شود اما «قَوَد» فقط بر قصاص نفس صدق مي كند و در جايي كه كسي عضو ديگري را قصاصاً، قطع كند، «قَوَد» صدق نمي كند.