نمايندگي ظاهري و آثار حقوقي ناشي از آن در نظام حقوقي ايران و كامن‌لا

نمايندگي ظاهري يك مفهوم حقوقي حوزه نمايندگي و يكي از اقسام جديد و كاربردي نمايندگي هاست كه در هر دو نظام حقوقي كامن لا و حقوق نوشته و در قوانين بيشتر كشورهاي جهان صرف نظر از درجه پيشرفت و توسعه اقتصادي و اجتماعي و همچنين در برخي از اسناد بين المللي به آن اشاره شده است. نمايندگي ظاهري در حقيقت نهادي است كه از يك سو مورد حمايت اصل انصاف و حسن نيت بوده و از سوي ديگر استقرار نظام معاملات، مستلزم آن است در حقيقت هر گاه شخص ثالث با توجه به رفتار و يا گفتار اصيل تصور كند كه نماينده كاملا مجاز به انعقاد قرارداد مي باشد و با اعتماد به اين عقيده اقدام به انعقاد قرارداد با وي نمايد، اصيل در نتيجه اقدامات نماينده در مقابل شخص ثالث متعهد خواهد شد. بدين ترتيب، گرچه نماينده در واقع فاقد اختيار بوده است اما اصيل به حكم قانون نخواهد توانست در مقابل شخص ثالث از دفاع فقدان اختيار نماينده استفاده كند و شخص ثالث از همان مقدار حمايتي برخوردار خواهد شد كه اگر يك قرارداد او را در مقابل اصيلي كه واقعا وجود داشت، متعهد مي كرد. هر چند نهاد نمايندگي ظاهري در نظام حقوقي ايران فاقد مستند خاص قانوني است اما مي توان آن را در قوانين مختلف و نيز اصول حقوقي چون قاعده ضمان غرور بدست آورد.