مطالعه بيع خون و اعضاي بدن در فقه و حقوق مدني ايران

پيشرفت هاي گوناگون روي داده در زندگي انسان، مباحث مهمي را در زمينه حقوق پزشكي به ميان آورده است. اين پژوهش كه با روش توصيفي-تحليلي و با بهره گيري از رويكرد پژوهش هاي ميان-رشته اي نگاشته شده، درصدد است بيع خون و اعضاي بدن انسان را مطالعه كند. بيع يكي از عقود معين و به مفهوم تمليك عين در برابر عوض معلوم است. در فقه اسلامي پيرامون رابطه انسان با خون و اعضاي بدن خود نظريات مالكيت، امانت و سلطنت مطرح شده است. همچنين كنشگري حاكم پيرامون بيع خون و اعضاي بدن شهروندان نيز در پرتو اصولي همانند مصلحت و عدم مداخله نمود ميريابد. در حقوق عرفي اما حقوق پزشكي كوشيده تا با پذيرش رابطه مالكيت ميان فرد و خون و اعضاي بدن او، اعمالي همانند بيع اين موارد را نظام مند كند. در اين راستا امكان بيع اعضاي رئيسه بدن وجود ندارد. بيع اعضاي غيررئيسه نيز در صورتي است كه بر حسب ويژگي هاي بايع يا ديگران زياني به آنها نرسد. افزون بر اين نهادهاي مسئوليت مدني و نيز مسئوليت كيفري در پيوند با بيع خون و اعضاي بدن انسان وجود دارد. اين پژوهش دريافته است كه با توجه به مقتضيات حقوق پزشكي، بيع خون و اعضاي بدن مجاز است و پيامدهاي كيفري و مدني(مسئوليت مدني كنشگران گوناگون آن) مهمي را به همراه دارد.