شناسايي، بررسي و تحليل ساختارهاي حاكميتي موفق و ناموفق محيط زيست در كشورهاي مختلف جهان

Identify, Review and Analyze Successful and Unsuccessful Environmental Governance Structures In Different Countries of the World

سازمان حفاظت محيط زيست، متولي اصلي حفاظت از محيط زيست و اجراي اصل 50 قانون اساسي است. دقت در عملكرد اين سازمان، نشان از عدم توفيق در اجراي كامل و مؤثر وظايف محوله دارد كه زمينه را براي طرح موضوع اصلاح ساختاري اين سازمان و يا تشكيل وزارتخانه محيط زيست فراهم نموده است. تحقيق حاضر با روش توصيفي- تحليلي در صدد اصلاح ساختار تشكيلاتي براي سازمان حفاظت محيط زيست و بررسي امكان تشكيل وزارتخانه محيط زيست در نظام حقوقي ايران است. با مقايسه ساختار حاكميتي سازمان محيط زيست ايران با كشورهاي آمريكا، فرانسه، ژاپن و آلمان اين نتيجه حاصل شد كه اگر چه نوع و نحوه تقسيمات ساختار تشكيلاتي در همه نمودارهاي سازماني كشورهاي مختلف متفاوت است ولي وجود ساختارهاي تشكيلاتي گسترده در زمينه كنترل، كاهش و يا حذف انواع آلودگي ها و حفاظت از محيط زيست در آن كشورها همواره مورد توجه بوده است. درگير بودن بخشهاي متنوع در وزارتخانه هاي متصدي كنترل آلودگي ها و هماهنگي مناسب بين ارگانهاي مختلف در راستاي حفاظت از محيط زيست و توسعه پايدار از طريق شوراي ملي و نهادهاي تصميم گيرنده، نشان از تحقق خوب مديريت يكپارچه در ساختار مناسب متوليان حفظ محيط زيست اين كشورها دارد. همچنين بررسي ها نشان داد كه وجود مشكلات بنيادين حقوقي همچون نبود برنامه جامع توسعه پايدار و حفظ محيط زيست تدوين شده بر اساس سياست هاي كلي نظام محيط زيست و وجود قوانين و مقررات موازي، پراكنده و قديمي فاقد رويكردهاي جامع نگر و نظام مند نسبت به مديريت محيط زيست، مديريت ذيل عنوان سازمان و يا وزارتخانه را تحت تأثير قرار داده و بايد ابتدا در صدد رفع آنها برآمد. با اين حال به نظر مي رسد با توجه به شأن و جايگاه سازماني، اجتماعي و حقوقي وزارتخانه در نظام سياسي كشور، ساختار وزارتخانه اي محيط زيست در ايجاد و اجراي اين تحولات بنيادين و رفع مشكلات موجود، توفيق بيشتري داشته باشد. به طور كلي بنابر يافته هاي اين تحقيق از آنجا كه در حال حاضر اهم مأموريتها و وظايف اصلي حاكميتي دولت درخصوص حفاظت از محيط زيست بر عهده سازمان حفاظت محيط زيست است، تغييرات ساختاري اين سازمان ضروري مي باشد.