بازخواني انتقادي ديدگاه استاد مطهّري درباره سازگاري اختيار و ضرورت علّي

مطابق برخي استدلال‎ها و باورهاي شهودي، چنين مي‏نمايد كه اختيار نه با صدق ضرورت علّي سر سازش دارد و نه با كذب آن و اين يعني اينكه بايد از اختيار دست بشوييم و به لوازم احتمالاً ناخوشايند آن تن دهيم. انديشمندان مسلمان، در مواجهه با اين مسئله، ديدگاه‎هاي مختلفي اتخاذ كرده‏اند. از بين انديشمندان مسلمان، فيلسوفان و از بين فيلسوفان، مطهري(ره) جزو كساني است كه اهتمام خاصي به اين مسئله نشان داده‏اند. نوشتار حاضر كوشيده است پاسخ اين شهيد بزرگوار را كه به‏نحوي عصاره پاسخ تمام فيلسوفان مسلمان است، با نگاهي انتقادي و در پرتو برخي مباحث فيلسوفان غربي معاصر، به بحث بگيرد. مطهري(ره)، با تكيه بر برخي استدلال‏ها، مدعي است كه اختيار تنها با كذب ضرورت علّي ناسازگار است نه با صدق آن. وي بدين ترتيب، از اين ذوحدين پاسخ گفته و فضايي براي اختيار مي‏گشايد. نوشتار با نگاهي انتقادي به تلاش‎هايي كه مطهري(ره) براي اثبات مدعاي خود انجام داده، نتيجه گرفته است كه ديدگاه وي هم درباره سازگاري اختيار با صدق ضرورت علّي و هم درباره ناسازگاري اختيار با كذب ضرورت علّي با مشكلاتي مواجه است.