مباني معرفت شناسي بر اساس ديدگاه شهيد مطهري

سوفسطائيان در نيروي ادراك عقل و حواس تشكيك كرده‌اند. از طرفي برخي از مكاتب فكري مسلمان‌ها مانند ظاهرگرايان و حس‌گرايان ديني نيز از استدلال عقلي در كسب معرفت ديني، گريزان هستند. جهت جلوگيري از تك‌روي در كسب معارف اعتقادي به ويژه خداشناسي، مقاله حاضر ارزش ادراك عقل، قلب و حواس را در نگاه شهيد مطهري(ره) جستجو مي‌كند و سپس جايگاه آن‌ها را در باب خداشناسي تبيين مي‌كند. به گفته شهيد مطهري(ره)، تفكر تخطئه مطلق شناخت عقل، خودنقيض است، زيرا اگر عقل توان شناخت حقيقت را نداشته باشد حرف سوفسطي‌ها از ريشه بي‌اساس خواهد بود، زيرا اطلاق بي‌ارزش بودن ادراك عقل شامل ‌انديشه خودشان نيز مي‌شود. از منظر شهيد مطهري(ره)، عقل انسان قادر بر شناخت حقايق جهان هستي مي‌باشد و همچنان قلب و طبيعت منبع شناخت هستند و ابزار شناخت به ترتيب، حواس ظاهري مي‌باشند. بنابراين شناخت حقيقت توسط عقل، دل و حواس براي انسان امري ممكن است، به همين جهت است كه قرآن كريم، ايمان از روي تدبر و تعقل را مورد تأكيد قرار داده است. شهيد مطهري(ره) علاوه بر راه عقلي و فلسفي شناخت خدا، راه فطرت و راه دل يعني راه شهود را نيز مطرح مي‌كند و اين راه ها را مؤيد و تتمه همديگر مي‌داند. ايشان ديدگاه‌هاي انحصاري مانند نظريه حس‌گرايان ديني كه فقط مطالعه عالم را راه خدا‌شناسي مي‌دانند، نيز نقض مي‌كند؛ همان طور كه تفكر ظاهرگرايان را كه مخالف تعقل هستند طرد و رد مي‌كند، زيرا اسلام دين عقل و منطق است و به تفكر و تعقل فراخوانده است.