اورامان در نيمه نخست هزاره اول قبل از ميلاد

Avroman in the first half of the first millennium BC

هورامان از مناطق بسيار كهن تاريخي است كه از روزگاران پيشا آريايي تا زمان ورود آريائيان داراي تاريخي كهن است، لذا ساكنان آن پيشينه اي كهن از مناسبات خارجي با سرزمين بين النهرين و تمدنهاي كهن آن دارند. يكي از اين تمدنهاي كهن، آشوري ها هستند. آشوري ها در بين النهرين شمالي و در غرب دامنه هاي زاگرس نيرويي بلامنازع محسوب مي شدند و توانسته بودند قلمرو خود را از جانب شمال تا سوريه و فلسطين در كنار درياي مديترانه بگسترانند. آنان هميشه در فكر به دست آوردن سرزمينهاي شرقي بودند و بارها به اين سرزمين حمله كردند. شايد بتوان مهم ترين دلايل حمله آشوري ها را ابتدا تضمين حدود و مرزهاي خود، تسلط بر راه هاي تجاري، تصاحب ثروت مادها، اسير كردن مردان ماد براي گسترش ارتش و بدست آوردن اسب براي ارابه هاي جنگي و بخصوص سواره نظام ارتش دانست. اين پژوهش بر اساس روش هاي توصيفي و تحليلي با اتكاء به منابع و تحقيقات باستانشناسي و شواهد تاريخي در صدد ترسيم مناسبات ميان مردمان زاگرس مركزي و منطقه هورامان با تمدن آشوري در هزاره اول قبل از ميلاد است، لذا در اين نوشتار تلاش مي شود بر اساس منابع مطالعاتي و آثار به جاي مانده، تصوير روشني از وضعيت منطقه در نيمه اول هزاره اول ق.م ارائه شود. مهمترين دانش ما از وضعيت زاگرس مركزي در نيمه اول هزاره پيش از ميلاد، بر پايه منابع آشوري است كه نشان مي دهد در سرزمينهاي شرقي، حكومت واحدي وجود نداشت و امراء و كديوران متعدد آن، پيوسته با يكديگر در جنگ به سر مي بردند و در اين ميان پادشاهان آشور از اين اختلافات استفاده كرده و ايالات و روستاهاي آنرا مورد تاخت و تاز قرار دادند؛ اما همين حملات آشور موجب شد تا حاكمان زاگرس با تشكيل حكومت واحد در مقابل حملات آشور مقاومت كنند و پس از مدتي قدرت نظامي آنان به حدي رسيد كه توانستند با كمك دولت بابل، دولت آشور را از صحنه روزگار محو كنند و به قدرت اول منطقه مبدل شوند. منطقه اورامان امروزي بخش بزرگي از زاگرس مركزي را تشكيل مي دهد كه در برهه زماني مذكور، نقش ويژه اي داشته است و اين پژوهش به اين امر مي پردازد.