بررسي تطابق رهنمودهاي حفاظت از شاخصه‌هاي منظر فرهنگي روستاي جهاني پالنگان با جنبه‌هاي كالبدي منشور ايكوموس (ضميمه منشور بورا) با هدف نيل به منظر پايدار

investigating the compliance of guidelines for the protection of cultural landscape features of Palangan World Village with the physical aspects of the ICOMOS charter (annex to the Bura charter) with the aim of achieving a sustainable landscape l

امروزه مسئله صيانت و حفاظت از مناظر فرهنگي، جهت تحقق اهداف پايداري از مباحثي به شمار مي‌رود كه در اولويت اهداف موافقت‌نامه ميراث جهاني با ارائه منشورها و دستوركار جامع، جايگاه ويژه‌اي يافته است. اين نوشتار با تمركز بر جنبه‌هاي كالبدي روستاي جهاني پالنگان به عنوان نشانه‌اي از هويت تاريخي كشور واقع در قلب هورامان/اورامانات، با دارا بودن ارزش‌ها و جلوه‌هاي بصري، زيبايي‌شناختي و امكانات بالقوه موجود به عنوان ضمانتي براي بقاي سنت و فرهنگ كهن سرزمين ايران، جلوه‌گر چشم‌اندازي مي‌باشد كه تاريخ طولاني تعامل انسان با محيط و منظر طبيعي پيراموني را تداعي مي‌كند و ضمن برخورداري از پيشينه منحصربه‌فرد خويش به عنوان زيرمجموعه‌اي از منظر فرهنگي با ارزش هورامان توانايي ثبت در فهرست آثار ملي كشور و نيز فهرست آثار يونسكو با تمامي ارزش‌هاي جهاني را به‌ دست آورده است. حال آنكه هدف نگارش حاضر، حفاظت و نگهداري دائمي از فضا و كالبد موجود و نيز تأكيد بر استمرار حيات فعلي منطقه، ضمن دستيابي به مؤلفه‌هاي اجتماعي و فرهنگي مقوله پايداري در امر توسعه، متكي بر جنبه‌هاي كالبدي، فيزيكي، اجتماعي و زيست ‌محيطي منشور بورا به عنوان ضميمه‌اي از اصول و ضوابط منتشر شده در منشور جهاني ايكوموس را دنبال مي‌كند. در سال‌هاي اخير، بستر طبيعي زمينِ منطقه، متحمل تغييراتي ناسازگار، ناشي از كاستي‌هايي در حفظ و حراست از منظر گرديده است؛ از طرفي عدم تمركز شايسته بر لزوم استمرار حفاظت از بافت با ارزش تاريخي و طبيعي، بدون توجه به درهم تنيدگي الگوهاي زندگي اجتماعي و سنت‌هاي رفتاري ريشه‌دار و كهن در مردم، موانع موجود بر سر راه مانايي ويژگي‌هاي محيطي، طبيعي و فرهنگي پايدار به عنوان ميراث گذشته به شمار مي‌روند كه ميزان تأثيرپذيري منظر فرهنگي روستا در تسهيل تبادلات فرهنگي و در نتيجه فراهم كردن زمينه توسعه را كاهش خواهند داد. دستاوردهاي تحقيق حاصل با رويكرد توصيفي - تحليلي، ضمن استناد به تجربيات و نيز ارائه مدل تحليلي سوات، سعي بر آن دارد تا با بررسي تطابق كامل روستاي جهاني پالنگان با دستور كارهاي منشورهاي جهاني مرتبط (ايكوموس و بورا) و نيز بر اساس ابعاد موجود در منطقه هورامان و روستاي پالنگان با قابليت پايداري، ضمن ارائه راهكارها و پيشنهادات، راهگشاي طرح حفاظتي به مراتب شايسته‌تر در تمامي ابعاد مورد هدف و در نتيجه رهنمودي باشد در اسناد شهرسازي و برنامه‌هاي مديريتي و حفاظتي آتي خصوصاً براي مناطقي با قابليت ثبت در فهرست آثار ملي و ميراث جهاني يونسكو كه كمتر مورد توجه واقع گشته‌اند