سيماي خانواده در آيينه مثل‌هاي هورامي

The face of the family in the mirror of Hawrami s parables

ادبيات فولكلور واقعيت‌هاي فرهنگي، باورهاي اجتماعي و ذهنيت نهادينة جامعه را نمايان مي‌كند و مثل‌ها بخشي از ادبيات شفاهي است كه مي‌توان قوانين و هنجارهاي جامعه را در لابلاي آن درك كرد. خانواده اولين و كوچكترين اجتماعي با ساختار و نظامي ويژه است كه بخشي از آن در قالب مثل‌ها بازتاب يافته‌است. مثل‌هاي هورامي بازتاب فرهنگ مردم اين منطقه هستند كه پيوندي ناگسستني با زندگي آن‌ها دارند و از رويكردهاي زندگي آن‌ها سرچشمه گرفته‌اند. نوشتار حاضر سيماي خانواده را در مثل‌هاي هورامي با رويكردي توصيفي- تحليلي بررسي كرده و ذهنيت فرهنگي مردم هورامان را به مسألة جنسيت در نظام خانواده نشان داده‌است. دستاورد پژوهش نشان مي‌دهد، اندكي از مثل‌هاي هورامي نگاهي سازگار به جنسيت دارند، امّا ذهنيت غالب مثل‌هاي اين منطقة جغرافيايي بيانگر باورهاي ناسازگار در مورد زنان و زنانگي آن‌هاست، چنانكه مي‌توان گفت: مثل‌هاي هورامي با زن و زنانگي ستيهندگي دارند كه مفاهيمي مانند تبعيض جنسيتي و ناچيز شمردن آنان است. ويژگي‌هايي مانند اقتدار، رازداري، شهامت، تأمين معيشت، دانايي و رزم‌آوري شاخص‌هاي مردانه است كه زنان از آن كمتر بهره دارند، امّا مشخصه‌هاي اصلي زنان در اين نگاه، كم‌خردي، انفعال، خمودگي و ضعف است