آسياب هاي آبي و نقش آن ها در تداوم و تحول زيستي منطقه كوهستاني هورامان

Water mills and their role in the continuation and biological evolution of the Horaman mountain region

آب به عنوان يك عنصر ضروري براي زندگي بشر و بقاي اكوسيستم، در سراسر تاريخ به صورت يك مسئله مهم و آشكار درآمده است. شواهد تاريخي و باستان شناختي نشان مي دهد كه مدت هاست مردم اهميت مديريت و كنترل آب را در جوامع گذشته درك كرده اند. هورامان به عنوان يك منطقه كوهستاني كه داراي سكونتگاهاي كهن از گذشته هاي دور تا عصر حاضراست، شواهدي از مديريت آب با ايجاد آسياب هاي آبي در آن مشاهده مي شود كه حكايت از برهمكنش انسان و محيط دارد. بنابراين آسياب هاي آبي يكي از گونه هاي مختلف و شاخص معماري ايراني است كه ارتباط مستقيمي با زندگي اجتماعي و اقتصادي ساكنان گذشته منطقه كوهستاني و صعبالعبور هورامان داشته است. اين پژوهش، با هدف بررسي و شناخت آسياب هاي آبي به عنوان فرهنگ مادي شاخص به جاي مانده در منطقه مورد مطالعه مي پردازد تا به اين پرسش ها پاسخ دهد: 1- آسياب هاي آبي منطقه هورامان داراي چه فرم و ويژگي هاي معماري هستند؟ 2- آسياب هاي آبي هورامان چه نقشي در تداوم و تحول زيستي منطقه، طي ادوار گذشته داشته اند؟ برآيند پژوهش، نشانگر اين مسئله است كه آسياب هاي آبي منطقه هورامان به نوعي در مديريت و كنترل آب در دره هاي عميق كوهستاني نقش داشته اند و با استفاده از مصالح بومي و محلي ساخته و پرداخته شده اند. براين اساس با استفاده از اين مديريت آب و ساختن آسياب هاي آبي در منطقه كوهستاني هورامان در درجه اول تداوم سكونت و استقرار و تعامل و سازش انسان با محيط و ارتباط منطقه اي و فرا منطقه اي را به دنبال دارد و اين تداوم سكونت با استفاده از مديريت آسياب هاي آبي در منطقه هورامان، چرخه اجتماعي – اقتصادي را به وجود آورده كه تداوم زيست و معيشت پايداري را براي مردمان گذشته فراهم نموده است. روش تحقيق پژوهش حاضر به صورت توصيفي – تحليلي و گردآوري اطلاعات ميداني و كتابخانه اي صورت پذيرفته است