ردپاي سرما و زمستان در ساختار اجتماعي و آئيني هورامان

Traces of cold and winter in the social and ritual structure of Horaman

مدت زمان فصل سرما در سرزمين هورامان، به علت شرايط سرد و سخت جغرافيايي، بسيار طولاني تر از ديگر مناطق فلات ايران است. همين مسئله موجب شده تا ساختار اجتماعي در تقابل با مفهوم سرما و زمستان، نوع زيستن، توليدات و مصنوعات، ارتباطات اجتماعي و هستي شناسيِ مختص به خود داشته باشد. تمركز بيشتر مردم در فصل سرما در مكان هايي چون مساجد، ديوه خان ها و در منازل و عدم وجود دسترسي به شهر براي تأمين امكانات عمومي، موجب شده تا زمستان و سرما نقشي كليدي در حيات اجتماعي مردم هورامان داشته باشد. به طوري كه اين مفهوم در نوع معماري منطقه، غذاها، خشك كردن و ذخيره ميوه هاي فصل سرد، پوشش و حتي آئين ها و مناسك اين منطقه هم بازتاب داشته است. وجود سبك معماري خشكه چيني، جايگاه خورشيد در انتخاب محل استقرار، تناول و ذخيره غذاهاي داراي طبع گرم، نوع باغداري وابسته به ميوه هاي فصل سرد، پوشش هاي پشمي و آئين هايي چون شه وچله، بيله ندان و پيرشاليار نمونه هايي اند از اهميت سرما در شكل گيري فرهنگ زمستان و مفاهيم و معاني اجتماعي و ديني آن در منطقه. نتايج اين تحقيق مبين اين ادعاست كه درك فرهنگي و سويه هاي هستي شناختي در تقابل با سرما و زمستان سردِ اين منطقه، نقش كليدي اي در توسعه مناسبات اجتماعي و ديني، اقتصادي و زيستي اين منطقه داشته است كه شايد در مناطق ديگر ايران بدين شكل مورد توجه نبوده باشد