بررسي شاخص هاي خوانش پذيري متن كتاب هاي درسي در چارچوب مدل ساخت-تلفيق كينچ : شواهدي از كتاب فارسي دوره ابتدايي (پايۀ ششم)

مهارت خواندن مهارت زباني مهمي است؛ زيرا بخش بزرگي از يادگيري از طريق آن اتفاق مي-افتد و بهبود مهارت خواندن به تسهيل روند آموزش و يادگيري كمك مي كند. مهارت خواندن از طريق تمرينِ پيوسته تقويت مي شود. در تمرين مهارت خواندن بايد نوع و سطح متني كه در اختيار افراد قرار مي گيرد مناسب آن ها باشد. به همين دليل، بررسي سطح دشواري متن كه اصطلاحاً خوانش پذيري ناميده مي شود، همواره مورد توجه محققين بوده است. متون كتاب درسي به عنوان مواد درسي كه با اهداف آموزشي در اختيار عموم دانش آموزان قرار مي گيرند، در روند تقويت مهارت خواندن دانش آموزان تأثيرگذار هستند از اين رو در اين پژوهش به بررسي سطح خوانش پذيري كتاب فارسي پايۀ ششم ابتدايي پرداخته ايم. يكي از شاخص هاي خوانش پذيري به انسجام خرد باز مي گردد. هدف پژوهش حاضر بررسي فراواني شاخص هاي انسجام خرد در سطوح مختلف بازنمايي متن (روساختي، متن پايه، مدل موقعيتي) در كتاب فارسي آخرين پايه از دوره ابتدايي (پايۀ ششم) در چارچوب مدل ساخت-تلفيق كينچ (1988-1998) است. اين مطالعه پژوهشي تركيبي است. در بخش كيفي پژوهش، انواع شاخص هاي خرد در سطوح مختلف بازنمايي متن اين كتاب مشخص شدند. سپس، در بخش كمّي آن، فراواني اين شاخص ها در متن كتاب تعيين شده است. نتايج نشان داده اند كه فراواني جملات مركب (317) بسيار بيشتر از فراواني جملات ساده (50) در شاخص تركيب نحوي از سطح روساختي است كه باعث افزايش دشواري متن و كاهش خوانش پذيري متن مي شود. همچنين در همين سطح، فراواني شمول معنايي كمتر از ترادف و تضاد است و اين امر به دليل وجود ساختار پيچيده تر در فرآيند فكري ترادف به دشواري متن مي افزايد. همپوشيِ مرجع از شاخص پيوستگي ارجاعي در سطح متن پايه، به عنوان فراوان ترين شاخص از زير مجموعه پيوستگي ارجاعي به كار رفته است.