توتميسم: تعاريف، نمودها و كاركردها در رويكردي تطبيقي

توتميسم را مي توان باورمندي ايماني جوامع ابتدايي در راستاي همگرايي با طبيعت پيراموني تعريف كرد؛ مجموعه اي رمزآگين از باورها و انگاره ها كه مبتني بر آن، يك جانور، گياه و يا عناصر طبيعي (آب، آتش، خورشيد، كوه و...) مقدس شمرده مي شود و مورد احترام واقع مي گردد. اين پژوهش با رويكردي توصيفي- تحليلي، از منظر توتم شناسي نگاشته شده است و بر‌آن است خواننده را با تعاريف توتم، كاركردها و جلوه هاي توتم، منشأ و انواع آن آشنا ‌كند و بر انديشه هاي همسان و ناهمسان اقوام مختلف به ويژه در دوره هاي پيشيني اندكي نور افكند. از آن جا كه توتميسم يكي از كهن‌ترين اشكال تفكّر ديني مردمان ابتدايي و پيش از تاريخ است و در زيربناي فرهنگ‌هاي كنوني جهان حائز اهميّت فراوان است؛ مي‌توان از راه مطالعات توتميسمي بسياري از آداب و سنن و محرّمات و ساير عناصر فرهنگي جوامع امروزي را بهتر شناخت و راز بسياري ازكارهاي انسان امروزي را دريافت و به ريشة انبوهي از كردارهاي ديرينة جوامع پي برد. پژوهش گوياي آن است كه در فرهنگ هاي مختلف، برخي جانوران ، گياهان و عناصر طبيعي با كاركردي همسان يا ناهمسان در جايگاه توتمي قرار مي گيرند و برخي ديگر از جانوران،گياهان و عناصر طبيعي فقط در در فرهنگ معيني كاركردي توتمي دارند؛مثلاً فيل يا گل نيلوفر كه در بين هندوان جنبه ي توتمي دارد.