كاربردشناسي متمّم و گونه‌هاي آن در زبان فارسي

متمّم از نقش‌هاي پركاربرد زبان فارسي است و بنا بر گونه‌ها و كاربردهاي گوناگونش، جايگاه ويژه‌اي در زبان فارسي دارد. شناخت كاربردي متمّم و شالودۀ آن از مدارس متوسطه (دوره‌هاي اوّل و دوم) آغاز ‌مي‌شود، امّا به دليل پراكندگي آرا و گسيختگي مباحث، شناخت ساختار و گونه‌هاي آن دانش‌آموزان را با چالش‌هايي روبه‌رو كرده‌است. هدف پژوهش پيش روي، علاوه بر اشاراتي انتقادي به رويكرد تبيين متمّم، تعريف و دسته‌بندي آن در برخي كتاب‌هاي دستورنويسان، تقسيم‌بندي مدوّن و تازه‌اي از متمّم و جايگاه آن به استناد يك الگو و طرح واحد و ثابت در دستور زبان فارسي است، تا خواننده را به يك داوري تازه در نظام‌مندي و رسانگي اين نقش‌ مهمّ دستوري فراخواند، چنان كه متمّم به سه دسته تقسيم شده كه عبارتند از متمّم فعلي به عنوان يك گروه اسمي مستقل و غير قابل حذف، متمّم قيدي به مثابۀ يك گروه قيدي و قابل حذف و متمّم وابسته به گروه كه نه مستقل و نه قابل حذف است؛ زيرا حذف يا بقايش وابسته به حذف يا بقاي واژه يا گروه پيش يا پس از آن است، چون با آن واژه يا واژه‌ها، تشكيل يك گروه مي‌دهد. هم‌چنين علاوه بر تبيين تفاوت هر يك از اين دسته‌ها، رويكردهاي چيرگي بر آشفتگي تبيين مفهوم متمّم و گونه‌هاي آن با رويكردي توصيفي- تحليلي تا حدودي آشكار گرديده‌است.