ملمعات و بررسي ساختارهاي آن در ادبيات فارسي

ملمع صنعتي شعري است كه در آن بيت يا مصرعي به يك زبان و بيت يا مصرعي ديگر به زبان ديگر است. شاعران در دوره هاي مختلف به ويژه از قرن چهارم به بعد، به اين شيوه ي سرودن شعر روي آوردند و با انگيزه هاي مختلف آن را گسترش دادند. آنها با ابتكار و نوآوري، اشعاري به دو زبان فارسي و عربي سرودند و نوعي جديد از آرايه هاي ادبي با نام ملمع، پديد آوردند. سوال هايي كه اين مقاله در پي پاسخ به آنهاست، عبارتند از: چند نوع ملمع در زبان فارسي از نظر ساختار و شكل وجود دارد؟ چه پيچيدگي ها و تفنن هايي در ساختار و شكل ملمعات رخ داده است؟ اين سوال ها به روش تاريخي و توصيفي و تحليل متن بررسي شده و داده هاي آن از منابع مكتوب استخراج شده است. اين مقاله با ارايه شواهدي به اين نتيجه مي رسد كه سه نوع ملمع مرتب، نامرتب و نيمه مرتب در ديوان شاعران ايراني وجود دارد كه هر كدام از آنها داراي تقسيمات گوناگوني است. بررسي انجام شده و استقراي ملمعات تا قرن دهم هجري نشان دهنده اين نكته است كه سرودن ملمع در طول زمان از ملمع مرتب كه شيوه غالب بوده است به سوي سرودن ملمع هاي نامرتب سوق داده شده است. بعلاوه ملمعات در ابتدا ساده تر بوده و به مرور به ساختاري پيچيده تر و با تفنن بيشتري تبديل شده است .